2 شعر استانبولی از: يلماز اردوغان

ترجمه به فارسی: فرزاد لیسی

İstanbulca iki şiir: Yılmaz Erdoğan

Farsçaya çeviren: Fərzad Leysi

 

 

Acı

 

Yaşamak uğruna
ölmek bu olsa gerek
Sevmek uğruna
acı çekmek bu olsa gerek
Hayat uğruna
savaşmak bu olsa gerek
Peki ya senin uğruna
؟Üzülmek niye

 

درد

به خاطر زندگی
مرگ این باشد اگر باید‌اش
به خاطر عشق
درد این باشد اگر باید‌اش  
به خاطر زندگی
مبارزه اگر این باشد باید‌اش
خوب یا به خاطر تو!
ناراحتی چرا‌؟

 

 

Gülüşün

 

, Gülüşünde bir mana var
.Saklayamazsın
, Sarılışında ne düşler
, Ne düşükler
.Sakınamazsın

, Aynı yolları
, Kimsesiz mekanları
...Birlikte özleme hasreti
...Yalnızlığımın dert ortağı gastrit

, Gülüşünde bir mana var
.Saklayamazsın

, Bütün iç savaşlarda
Rehin alındı bu yürek
.Kandıramazsın

Hangi çekilişin
, Büyük ikramiyesi bu
En uzak sevişmelerin
.Yeni yetme utancı
, Lakin aşk
, Biraz da utanmaktır yaşamaktan
...Sakınamazsın
: Yeni yetmelik işine gelince
O zaten hepimizin gizli öznesi
.Türkçede var
.Bazı dillerde yok

, Gülüşünde bir mana var
.Saklayamazsın
, Kime niyet kime felaket bu aşk
.Anlayamazsın

Ödümüz patlıyor acı çekmekten
; Oysa
, Biraz da acıdır
.Aşkın mayası
.Kaçınamazsın

.Gülüşündeki manayı saklayamazsın
, Tutunacak yerimiz yok
.Resmi tutanaklarda

, Gülüşünde bin yıllık hasret var
.Saklayamazsın
..........................
Bu yazık karşılaşmanın
: Alnımıza çakılıyor anafikri

Aşka cesaretimiz yoksa
!Başka zaman görüşürüz

 

لبخندت

معنایی در لبخندت
پنهان نمی‌توانی‌اش.
چه آرزوهایی در آغوشت،
چه سقط‌های،
احتیاط نمی‌توانی.

همان راهها رو،
مکان‌های بی‌كسی رو،
با هم حسرت دلتنگی... 
دمساز تنهایی‌ام ورم معده...

معنایی در لبخندت
پنهان نمی‌توانی.

در تمام جنگ‌های داخلی،
به اجاره گرفته شد این قلب
فریب نمی‌توانی.

این جایزه‌ی بزرگ،

عقب نشینیی کدامت
دورترین عشق ورزی‌ها
شرم کدام کفایت.
اما عشق،
اندکی هم شرم از زندگی‌ست،
احتیاط نمی‌توانی...
نو کفایت وقتی به کارت می‌آید:
او از قبل هم موضوع سرَی ما
در ترکی هست
در برخی زبانها نه

معنایی در لبخندت
پنهان نمی‌توانی.
به چه کسی نیَت، به چه کسی فاجعه، این عشق،
درک نمی‌توانی.

از بس ِ درد و رنج می‌ترکد معده‌مان
در حالی که؛
کمی تلخ‌تر،
تخمیر عشق.
اجتناب نمی‌توانی.

معنایی در لبخندت كه پنهان نمی توانی‌اش.
نیست جایی برای چسبیدن،
ثبت‌های رسمی نیز.

حسرتی هزار ساله در لبخندت،
پنهان نمی‌توانی‌اش.
..........................
از این آشنایی بی‌نوا
به سرمان می‌زند فکری بکر:

جرات عاشقی نداریم اگر

دیگر زمان ببینیمان!

 

برچسب‌ها: Fərzad Leysi, Yılmaz Erdoğan

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در یکشنبه هفدهم اردیبهشت 1391 ساعت 13:40 موضوع | لینک ثابت

 

 

Başı boş boğaz

 

Yaş

Yaşam

Yaş  am

Yaşam bir

Yaşam bir yaşlı

Yaşam bir yaşlı çəlik

Yaşam bir yaşlı çəliksiz,

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, baş

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş boğaz

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş boğaz kişi

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş boğaz kiş

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş boğaz ki

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş boğaz k

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş boğaz

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş boğa

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş boğ

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş bo

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş b

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı boş

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı bo

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı b

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, başı

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, baş

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, ba

Yaşam bir yaşlı çəliksiz, b

Yaşam bir yaşlı çəliksiz,

Yaşam bir yaşlı çəliksi

Yaşam bir yaşlı çəliks

Yaşam bir yaşlı çəlik

Yaşam bir yaşlı çəli

Yaşam bir yaşlı çəl

Yaşam bir yaşlı çə

Yaşam bir yaşlı ç

Yaşam bir yaşlı

Yaşam bir yaşl

Yaşam bir yaş

Yaşam bir ya

Yaşam bir y

Yaşam bir

Yaşam bi

Yaşam b

Yaşam

Yaşa

Yaş

Ya

Y

 

 

یاش

یاشام

یاش آم

یاشام بیر

یاشام بیر یاشلی

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز،

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باش

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بوغاز

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بوغاز کیشی

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بوغاز کیش

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بوغاز کی

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بوغاز ک

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بوغاز

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بوغا

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بوغ

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش بو

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش ب

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بوش

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی بو

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی ب

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باشی

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، باش

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، با

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز، ب

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سیز،

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌سی

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌س

یاشام بیر یاشلی چه‌لیک‌

یاشام بیر یاشلی چه‌لی

یاشام بیر یاشلی چه‌ل

یاشام بیر یاشلی چه‌

یاشام بیر یاشلی چ

یاشام بیر یاشلی

یاشام بیر یاشل

یاشام بیر یاش

یاشام بیر یا

یاشام بیر ی

یاشام بیر

یاشام بی

یاشام ب

یاشام

یاشا

یاش

یا

ی

 

 

Yaş

Yaşam

Yaş  am

Yaşam bir

Yaşam bir yaşlı

Yaşam bir yaşlı çelik

Yaşam bir yaşlı çeliksiz,

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, baş

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş boğaz

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş boğaz kişi

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş boğaz kiş

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş boğaz ki

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş boğaz k

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş boğaz

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş boğa

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş boğ

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş bo

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş b

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı boş

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı bo

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı b

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, başı

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, baş

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, ba

Yaşam bir yaşlı çeliksiz, b

Yaşam bir yaşlı çeliksiz,

Yaşam bir yaşlı çeliksi

Yaşam bir yaşlı çeliks

Yaşam bir yaşlı çelik

Yaşam bir yaşlı çeli

Yaşam bir yaşlı çel

Yaşam bir yaşlı çe

Yaşam bir yaşlı ç

Yaşam bir yaşlı

Yaşam bir yaşl

Yaşam bir yaş

Yaşam bir ya

Yaşam bir y

Yaşam bir

Yaşam bi

Yaşam b

Yaşam

Yaşa

Yaş

Ya

Y

 

 

Bir Avanqard Ötəsi dil şeiri: Fərzad Leysi

بیر آوانگارد اؤته‌سی دیل شئعیری: فرزاد لیسی

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در چهارشنبه سیزدهم اردیبهشت 1391 ساعت 16:13 موضوع | لینک ثابت

 

اؤز گئچمیش

 

آدیم فه‌رزاد (فرزاد)

سوی آدیم لئیسی (لیسی)

اوتاناجاق بیر شئییم یوخ

شاملو دئییله‌م!

اه‌ل‌له‌ریمله ائولی‌یه‌م

هه آتام هیدایه‌ت (هدایت) گول‌له‌له‌ن‌میش

دوغرو. بیر نئچه تاخما آدیم وار

دوسلار باشقان دئیه‌ر     قادین‌لار زاپاز اه‌ر

بیری بایقوش، بیری گؤتکان  

شاعیرله‌ر شاعیر

کیشی‌له‌ر اه‌ییاش

قارداشیم کاسیب مه‌حه‌ل‌له‌نین به‌رقی (گئده‌ن‌ده گه‌لماخ بیلمه‌ز)

کیشی کیشی

قادین قادین

آشقیم آشقیم

قونشو کومینیست

آتام سیاسی

باجیم سوچسوز

آنام باش اه‌شاغی

باجیم سوچسوز

سیز دارقاشایید

آغ بئیین، قارا دابان، چوبان، ...

اولدو

        ایکی گونده ساخلایین

اونودولوم

نه بیلیم فاضیلابا دوغرایین اه‌تیمی

شوشه‌نی چیخاریب، دوداغیمدا سؤندورون سیغارانی

یا یوخ آرازین آتینا میندیرین

بالیقلار آژ قالماسین

باجیم گوناه‌سیز‌.

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در دوشنبه چهارم اردیبهشت 1391 ساعت 9:52 موضوع | لینک ثابت

 

1

کیشی‌له‌ر

            قادین‌لار

                       موتلولوقلار سیزه

چه‌رچیوه‌سیزدیر شه‌هه‌ر!

 

2

هئی قادین‌لار

زاپاز اه‌ر ایسته‌رسینیزسه

بو نومارانی زه‌نگ آچین 

... 09149277

 

3

دون آخشام

فئیس‌بوکدا

بیر قادین‌دان ته‌کلیف آلدیم

گه‌ل به‌رابه‌ر دوش آلالیم.

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در یکشنبه سوم اردیبهشت 1391 ساعت 15:44 موضوع | لینک ثابت

 

 

2 شعر استانبولی از: کوچک اسکندر

ترجمه به فارسی: فرزاد لیسی

İstanbulca iki şiir: Küçük İskender

Farsçaya çeviren: Fərzad Leysi

 

 

 

؟NE ÇOK

 

seni ne çok kedi tırmalamış anne

camlara baktım orda mısın hala

dün akşam haydutlar bıçaklamış bir karanfil

kaçamamış vurmuşlar ölmemiş solmuş

seni ne çok iğfal etmişler anne

her yerin delik deşik

ağlayışın bile yamuk yumuk

bakışların kısık

ve bilhassa değişik

ne çok isyanlanmışım ne çok gitmişim meğer

bağırdıkça etlenmiş sesim

etlendikçe sesim, kanamış elmas liğme liğme

seni ne çok öldürmüşler anne

beni ne çok dövmüşler

artık evlenelim anne hayata karşı

ve gel, beraber kaybedelim bu mor savaşı

 

benimle birlikte intihar et anne

 

چه زیاد چه زیاد‌؟

مادر چه زیاد گربه خراشیده‌ات
پنجره‌ها را نگاهیدم  آنجایی هنوز‌؟
دیروز عصر دزدان گل میخک‌رو با چاقو زدن
نتونسته فرار کنه زدنش  نمرده   پژمرده
تو رو چقدر تجاوزت کردن مادر
همه‌جات سوراخ - سوراخ
حتی گریه‌هات چوله - چوله
نگاههات خشن
و خود ویژه
و چقدر شورشی شده   مگر چقدر رفته‌ام 

آنقدر فریاد زدم چاق شده صدام

چون چاقید صدام، خونید الماس لقمه - لقمه
مادر تو رو چه زیاد کشتنت
منُ خیلی زدن
بس کن مادر ازدواج کنیم علیه زندگی
و بیا، باهم از دست بدیم این جنگِ بنفش‌رو

با من خودکشی کن، مادر

 

 

!BİR MARTIYI AĞLATTIN SEN

 

bir martıyı ağlattın işte

bir çocuk garanti intihar eder artık

kütür kütür küfrediyor gece imanıma

bir yaprak kırılıp suya düşüyor

!su yaralanıyor su kanıyor şelale

 

ah nasıl titredim tensiz

bir piyanist büküldü sanki

kesişen ayrışık doğrular gibi

çarpışıverdim yüzünle. Yüzün

öyle düzgün suna bir elyazısı

yüzün yüzüme aksedince

yüzün ayna alnımda

!yüzün uzun hüzünlü bir alınyazısı

 

bitmemiş bir ömrün yalanısın

sen: kabuslarımın tabiri

!çocukluğumun arta kalanısın

öldüreceğim kendimi dudaklarınla

dudakların etle, şehvetle seferber

sen! bana inen son kutsal kitap

         son fakir yatır

         !son aciz peygamber

 

bir martıyı ağlattın işte

bir çocuk garanti intihar eder artık

 

مرغ دریایی رو گریاندی‌!

مرغ دریایی‌رو گریاندی
تضمینن کودکی خودکشی خواهد کرد
به ایمانش لعن و نفرین می‌فرسته شب فرهنگ فرهنگ
برگی جدا شده می افتد آب
آب زخمی شده  آب خون‌ می‌ریزید  آبشار!

 
آه چگونه لرزیدم بی‌پوست
یک پیانیست خمیده انگار
مانند متقاطع خطوط ناهمگون
تصادف کردم با چهره‌ات. چهره‌ات
به درستی طوری ارائه دهد دست‌خط
صورتت چون صورتم عکس می‌کنی
صورتت آینه‌ی روی پیشانی‌ام
صورتت سرنوشت غم‌انگیزی‌ست!
 
دروغ یک زندگی ناتمامی
تو: تعبیر کابوس‌هامی
بقیه‌ی کودکیمی‌!
می‌کُشم خودمو با لبات  
لبات بسیج شده‌ی گوشت، شهوت 
تو! فرود آمده‌ی آخرین کتاب مقدسمی

     آخرین فقیر می‌خوابه
     آخرین پیامبر درمانده!
 
مرغ دریایی‌رو گریاندی
تضمینن کودکی خودکشی می‌کند

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در چهارشنبه سی ام فروردین 1391 ساعت 17:41 موضوع | لینک ثابت

 

 

2 شعر از: رزا جمالی

ترجمه به ترکی استانبولی : فرزاد لیسی

Farsça iki şiir : Roza Cemali

İstanbul Türkcesine çeviren : Fərzad Leysi

 

 

اتاقِ تاريك

  

   تك نوري ست كه بر مخفي ترين سمت مي تابد

   در عصب ها گسيل مي شود

   كافي ست

   به اندازه اي ست كه بر عنصرِ تازه اي دلالت مي كند.

 

                ياخته هاي كور را به كناري گذاشته ام

             تا در اجسامِ كِدِر نفوذ كنند

             ورقه هايي كه بار گرفته اند در تاريكي ادامه مي يابند.

 

 

با كَسري از من متناسب است

چنانچه جِرمي سنگين كه از شاخه هايِ درخت آويزان است

به رنگِ سردِ جسمِ تُست

تقلاي من.

 

چيزي ست كه در بطنِ خود منجمد است

يك قطعه يِ تاريك است

شعاعِ نازكي ست

كه در انسدادِ در محبوس است.

 

             بلوري كه به دست آمده

           در سيالات نقش مي گيرد

           انتهايِ اين مسيركجاست؟

 

طرحي از عصب ها بر كاغذهايِ سياه افتاده است .

 

رسوب مي كنم

شماري از اجسام ضخيم اند

ظرف ها را بُرده ام

قدري آب تهِ ليوان هست.

 

karanlık oda
  

   Tek ışık dır gizli tarafa ışımlanıyor
   Sinirlerde emisyonlanıyor
   Yeterli dir
    Okadar dır ki yeni eleman belirttiyor.
 
                Kör Hücreleri bir tarafa koymuşum
              Donuk nesnelere etkisi kala
              .Yüklenmiş sayfalar karanlıkta devam ediyorlar
 
 
Benim kesirimle orantılıdır
Eğerse ağır kütle ağaç dallarından asılı
Rengi soğuk bedeninizdir
.Benim mücadele
 
Yüreğinde donmuş bir şeydir
Bir karanlık parçası dır
Yarıçapı incedir
Ki kapının tıkanması sınırlı
 

             Elde edilen kristal
            Akışkanların rolü
            ؟Bu yolun sonu nerede
 
.Sinirler plani siyah bir kağıt üzerine düşmüş
 
Çökeltiyorum
Bir çok nesneleri kalın dır
Kabları aparmışım
.Bardak debinde bir az su var

 

به تنگي آويخته مي مانم!

 

به تنگي آويخته مي مانم

آب از سرم جاري نمي شود

طبيعي ست كم كم كرخت شوم

گوش ماهيِ كله شق ،

اين آسمانِ لاف مثلِ لنگري سنگين افتاده رويِ پاهام

اين آسمانِ گيج!

ماه را جرم گيري كرده اند

سايه اي ست كه دنبالم مي آيد

و تو پابرهنه تويِ خوابم دويده اي

خب،

كيف مي كني؟

يك رگم از اين زمين جدا نيست كه لك بزنم !

 

به تنگي آويخته مي مانم

دلخوشِ آسماني كه روزي نهنگي بزرگ بلعيدش

و وقتي كه ديگر خيلي دير شده بود تو در خليج برايم دست تكان دادي

به تنگي آويخته مي مانم

و ساده است:

من باختم

 

!Darlıkta asılı kalıyorum
 
Darlıkta asılı kalıyorum
Su kafasından akmaz
Normaldir yavaş yavaş uyuşuklu olam
,İnatçı balık kulağı
Bu gökyüzü övünme ağır bir çapa gibi düşmüş ayaklarımın üzerine
!Bu şaşkın gökyüzü
Ayı ölçeklemişler
Bir gölge izimi tutmuş
Ve sen ayakyalın Uykumda koşmuşsun
,Peki
؟Kefe bakıyorsun
!Bir damarım bile bu yeryüzünden ayrı değil ki çil salam
 
Darlıkta asılı kalıyorum
Neşeli gökyüzü ki bir gün büyük balin yutdu
Ve artık çok geçti ki sen defnede bana el salladın
Darlıkta asılı kalıyorum
:Basittir
Kaybettim

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در چهارشنبه سی ام فروردین 1391 ساعت 0:43 موضوع | لینک ثابت

 

 

2 شعر از: گراناز موسوی

ترجمه به ترکی استانبولی : فرزاد لیسی

Farsça iki şiir : Gıranaz Musevi

İstanbul Türkcesine çeviren : Fərzad Leysi

 

 

فرودگاه

كیفم را بگردید  چه فایده ؟
ته جیبم آهی پنهان است كه مدام شنیده : ایست !

ولم كنید !
           اصلاً با بوته ی تمشك می خوابم و از رو نمی روم
چرا همیشه زنی را نشانه می گیرید
كه دل از دیوار می كند
                     قلبی به پیراهنش سنجاق می كند؟
در چمدانم چیزی نیست
جز گیسوانی كه گناهی نكرده اند
                                               ولم كنید!
خواب دیده ام این دل را از خدا بلند كرده ام كه به فردا نمی رسم
خواب دیده ام آن جا كه می روم
كفش هایم به جمعه می چسبد
نكند تمام زمین خدا سرطان خون دارد ؟
قاصدكی را فال می گیرم و رها می كنم به ماه :
برگرد جمعه ی روزهای بچگی
برگرد با همان پسرك كه بادبادك روییده بود از دستش
 و من با تمام ده انگشتی كه بلد بودم
                                  عاشقش بودم
چرا همیشه زنی را نشانه می گیرید
كه قلبی به پیراهنش سنجاق كرده است ؟
 
این جا همیشه پرواز معطل است
در تیر و كمان كوچه های جنگ
                         یا دامن گلدار تناب رخت
به هر حال شب پره ها پیر می شوند
دست كم عكس كودكی ام را پس بدهید !
غریب تر از بادبادكی كه در گنجه ماند
مهر می خورم و دلم برای خانه تنگ می شود
آنتن آسمان را نشانه می رود اما
بر بند رخت پیراهنم خدا را بغل گرفته است

 

Havaalanı

؟Çantamı aktarın neye yarar
Duyulur cebimin dipinde Ahi gizli sürekli eşitmiş: Dur (Oha)!
!Boşlayınız
 Aslında ben bitki ahududu ile uyuyup da yüzden gitmem 
Neden hep bir kadını nişanlayırsız
Ki kalbin duvardan kazıyor
                                               gömleğine bir kalp pinliyor?
Çantamda hiçbir şey yok
Yalnız saçlar ki günahsızlar
                                                 beni boşlayın!
Rüya gördüm bu kalbi Tanrıdan çalmışım da yarına çıkmam
Rüya gördüm oraya ki gedirem
Ayakkabılarım cumaya yapışıyor  
Olmaya Tanının tüm arazısı kan kanseri ?
Bir karahindibayı fal tutup de bırakıyorum aya:
Çocukluğunu geri döne cumaları
Kayda ayni çocukluğa ki uçurtma cücermişti ellerinde
Ve ben tüm on parmakla ki biliyordum 
                                                                      seviyordum onu
Neden hep bir kadını nişanlayırsız
Ki gömleğine bir kalp pinlemiş?
 
Burada uçuş gecikme her zaman vardır
Savaş sokaklarının Okla yayında
                                          ya ipten asılı çiçekli eteğ
Ancak pervaneler yaşlanıyorlar
Hiç değilse çocukluğumun fotoğrafın kaytarın!
Gence de kaldı uçurtma dan daha gerip
Mühürleniyor da evi özlüyorum

Ama anten gökyüzün nişanlanır
İpten asılı gömleğimin ucunda Tanrını kucaklıyor

 

 

 

حرف های روپوش سرمه ای

حتا تمام ابرهای جهان را به تن كنم
باز ردایی به دوشم می افكنند
تا برهنه نباشم
این جا نیمه ی تاریك ماه است
دستی كه سیلی می زند
نمی داند
گاهی ماهی تنگ
عاشق نهنگ می شود
بی هوده سرم داد می كشند
نمی دانند
دیگر ماهی شده ام
و رودخانه ات از من گذشته است
نمی خواهم بیابان های جهان را به تن كنم
و در سیاره ای كه هنوز رصد نكرده اند
                                                نفس بكشم
حتا اگر باد را به انگشت نگاری ببرند
رد بوسه ات را پیدا نمی كنند

به كوچه باید رفت
گرچه ماشین ها از میان ما و آفتاب می گذرند
به كوچه باید رفت
این همه آسمان در پنجره جا نمی شود.

می خواهم در جنوبی ترین جای روحت
                                        آفتاب بگیرم
چراغ سقفی به درد شیطان هم نمی خورد
آن كه پرده را می كشد
                                نمی داند
 همیشه صدای كسی كه آن سوی خط ایستاده
                                                فردا می رسد
بگذار هر چه می خواهند
                                 چفت در را بیندازند
امشب از نیمه ی تاریك ماه می آیم
و تمام پرده ها و رداها را
تكه تكه خواهم كرد
بگذار برای بادبادك و شب تاب هم
اتاقی حوالی جهنم اجاره كنند
من هم خواهم رفت
می خواهم پیراهنم را به آفتاب بدهم.

 

Mavi elbisesi sözleri

Dünyanın bütün bulutların giysem bile
Yine perlerin omzuma açıyorlar
Çıplak kalmayam
Bura ayın karanlık yarısı
Tokatlayan el
Bilmiyor
Bazen sıkı  balık
Balina aşık oluyor
Nafile başıma havar çekiyorlar  
Bilmiyorlar
Artık balık olmuşum da
Nehirin benden geçmiş
Dünyanın çöllerin giymek istemiyorum da
O Planetteki hala gözlemlemişler
                                                  nefes alam
Rüzgarı bile parmak izi almaya aparalar
Öpücüğün izini bulamayacaklar

Sokağa çıkmak gerekir
Arabalar bizle güneşin arasından geçiyorsa
Sokağa çıkmak gerekir
.Bu kadar gökyüzü pencereye sığmıyor

İstiyorum ruhunun en güney yerinde
                                        Güneşlenem
Tavan ışığı Şeytanın da işine gelmez
Perdeni çeken
                              bilmiyor
Hep çizgi ötesinde duranın sesi
                                                    Yarın gelecek
Burak her ne kadar istiyorlar
                                                       kapının kohlun sala
Bu gece ayın karanlık yarısından geliyorum
Bütün perdelerle cübbeleri
Parçalayacam
İzin ver uçurtmayla Lüminesans da
Birak cehennem yakınında bir oda kiralasınlar
Bende gideceğim
.İstiyorum gömleğimi güneşe vermeye

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در سه شنبه بیست و نهم فروردین 1391 ساعت 1:58 موضوع | لینک ثابت

 

 

2 شعر از: مانا آقایی

ترجمه به ترکی استانبولی : فرزاد لیسی

Farsça iki şiir : Mana Aghaee

İstanbul Türkcesine çeviren : Fərzad Leysi

 

 

طلاق

 

دست تمام فال ها را خوانده ام

و قسمتم از امروز تلخى فنجان هاست

دلم مى لرزد مثل پاكت شير

و قهوه ريخته است

از اينهمه كاغذ،

روى حكم طلاق

 

به خواهرم گفتم

شاهزاده توى قصه هاست

امروز عاشقى سرمايه مى خواهد

وقت آزاد و حواس جمع

كه من ندارم

حوصله ام كم است

مشغله ام زياد

و مى خواهم سر به تن هيچ رويايى نباشد

 

اينجا دوباره برق رفته است

ماشين پنچر شده

اسب هاى جوان در برف سنگين جاده ها راه گم كرده اند

و باز مى گويم آب مدتهاست از سرم گذشته

اين آسمان زيادى بلند است

و جاى چارپايه زير پاى ما خالى

 

از اوّلين "بله" اى كه شنيدم

تا آخرين "نه" كه ياد گرفتم بلند بگويم

درست نمى دانم چند بار كتك خوردم

امّا يك چيز مى دانم

كنار هرسفره اى بنشينم

جواب آخرم هميشه يكى ست

 

به مادرم سپرده ام

هركارى مى كند دستمال نياورد

ما گريه هايمان را كرده ايم

و بى تعارف بگويم

فقط در آلبوم عكس هاى قديمى ست كه مى خنديم

آنجا كه روى سرهايمان تور سفيد مى اندازند

و نقل مى پاشند و

روى كيك ها با حروف درشت مى نويسند "پيوندتان مبارك"

 

ساعت دوازده است

همين حالاست كه بچه ها

مثل گرگ گرسنه از مدرسه برگردند

و من بايد

همينطور كه تند تند پياز سرخ مى كنم

و مثل تمام زن هاى دنيا

نعناى داغ روى آش كشك مى ريزم

ده سال زندگى را در ده جملهء كوتاه خلاصه كنم

 

برادرم - خداى خشمگين خانه -

كه فكر مى كند تمام راه هاى برگشت را مى داند

هيچوقت با خودش كليد ندارد

سمج تر از او

مردى چسبيده به دكمهء پيراهنم

كه نمى افتد.
 

Boşanış
 
Bütün Falların elin okumuşum    da
Kismetim bugünden bardakların acısı
Yüreyim titriyor süt zarfı gibi    de
Kahve dökülmüş
Bu kağıtların tümü,
Boşanmış Kararı üzerine
 
Ablama dedim
Prens hikayelerde
Bugün aşk sermaye ister

Boş zaman la özenli kafa
Kİ bende yok
Sabrım düşük
Meşgulluğum çok    da
İstiyorum heç hayalın başında beden olmasın
 
Elektrik yine kesilmiş burada
Araba bozulmuş
Genç atlar, yolların şiddetli kar yağışında yolu kaybetmişler
Yine diyorum su çoktan başımdan aşmış
Bu gökyüzü daha çok uzun
Ayaklarımızın altında dışkı yeri boş
 
Birinci duydum "Eveti,den"
Sonuncu öğrendiğim "hayır,a" dek
Kaç kez dövüldüyümü bilmiyorum
Ama bildiğim bir şey
Her masa başında otursam
Her zaman aynı yanıtım son
 
Anneme söylemışım
Her şey yapıyorsa mendil getirmesin
Biz ağlamağımızı yapmışık
Övgüsüz söyleyim
Yalnız eski Fotoğraf albümünde gülüyoruz
Orada ki başımıza beyaz tur atıyorlar     da
Şeker döküyorlar     da
Pastalar üzerine kalın harfla yazıyorlar " Düğünüz Mutlu"
 
Saat on iki
Şimdi dir çocuklar
Aç kurt gibi okuldan döneler     de
Ben gerekir
Hızlı hızlı soğan kızarta kızarta
Dünyanın bütün kadınları gibi
Sıcak nane çorba üzerine dökürem
On yıllik hayatı on kısa cümle özetinde
 
Kardeşim -evin kızgın tanrısı -

Düşüyor da tüm geri dönüş yolların biliyor
Hiç zaman anahtarı yokdu
Ondan daha fazla ısrarcı
Bir erkek takılı gömlekimin düğmesine     de
Düşmiyor.

 

 

پیدایت مى كنم

برو برو برو
برو تمام اقیانوس ها را دور بزن
برو تمام قاره ها را بگرد
اما برگرد
اگر نمى خواهى با توفان شن،
پس روى یك لایهء شناور یخ
زمین گرد است برو
اما برگرد
وگرنه پیدایت مى كنم
چه زیر پوست وایكینگ ها قایم شوى
چه در قبایل آفریقا آدم بخورى
برو نمى خواهد براى اینجا دلتنگى بكنى
از بندرى در اسپانیا كارت پستال بفرست
شب ها براى دلت كمى لوركا بخوان
مثل دیوانه ها
زیر پنجرهء زنهاى محله گیتار بزن
برو برو برو
سنگین قدم بردار
بالا بگیر سرت را
امیدوارم آفتاب همسایه گرم تر باشد.

Seni bulacam

Git git git
Git tüm okyanusları fırlan
Git tüm kıtaları dolan
Ama kayıt
,Yapacaksan sa kum fırtınaları ile
O zaman yüzer buz tabakası üzerinde
Git yeryüzü yuvarlak
Ama kayıt
Yoksa bulacam seni
İster Viking'lerin cilt altında gizlen
İster Afrika kabilelerinde adam ye
Git istemez bura için nostalji leşesin
İspanya Limanlarından kartpostal gönder
Geceler yüreyine biraz Lorca oku
Deliler gibi
Mahalle kadınlarının pencereleri altında gitar çal
Git git git
Ağır addım at
Başını yüksek tut
.Umuram komşu güneşi daha sıcak ola

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در یکشنبه بیستم فروردین 1391 ساعت 15:48 موضوع | لینک ثابت

 

2 شعر از : علی عبدالرضایی

ترجمه به ترکی استانبولی : فرزاد لیسی

Farsça 2 şiir : Ali Abdolrezaei

İstanbul Türkcesine çevirən : Fərzad Leysi

 

 

سفید خوانی

 

این سطر را سفید بخوانید

این سطر را کمی سیاه            من سفید می خوانم

رو سیاهم!     لطفا به سطر ِاول برگردید

اقرار کنید    چیزی شنیده اید از هیچ     بنویسید!

به سطر ِبعدی که باز آمدید

             خط بزنید!

 

در همان دفتر که دیشب را  تمام کرد

پاک کن روی آخرین سطر ِهمان شعری ست

که خوانندگان ِ قبلی را سرود    بردارید!

این صفحه را اصلا سفید       چند صفحه بعد را      چه می دانم!

 

اگر رو سفیدم کنید و در تمام ِ سطرهایم پاک کن بچرخانید

بعد می توانید سفید خوانی ام کنید

تنها    به بن بست ِاین دفتر که رسیدید   دوباره بنویسید هیچ!

رو سیاهم!     پاک کن را تمام کنید اصلا

اصلا     بر آخرین سطری که دارم لطفا مرا بنویسید

    نه !        خط بزنید!      نه!     خط می زنم!

Beyaz Okunuş

Bu satırı beyaz okuyun
Bu satırı, bir az siyah               ben beyaz okur
Üzüm kara!        ilk satıra dönün lütfen
!Sayıklayın      bir şey duymuşsunuzdur hiçten        yazın
Sonraki satıra geldiyinizde
               !Çizgi basın
 
Dün geceni bitiren o defterde
Şiirin son satırında temizleyici
!Ki önceki okuyucuları okudu        alın
!Asıl, bu sayfayı beyaz         sonraki sayfaları          ne bilim
 
Eğer yüzümü beyazlayıp da bütün satırlarımda silici döndür'seniz
Sonra beni beyaz okuya bilerseniz
!Sadece         bu defterin çıkmazına ulaştığınızda      yeniden yazın hiç
Üzüm kara!        asıl, temizleyiciyi bitirin
Asıl,        son satırı ki  lütfen beni yazınız
              !Hayır!        Çizgi basın!        Hayır!      Çizgi basıyorum       

 

 

زلزله

 

اجازه آقا!

گاو اگر سُر می خورد

شیروانی اگر می افتاد

زیر ِآن همه تیر آهن همیشه آیا می مُردیم؟

 

آموزگار     تکانی بر چهره اش ریخت

دست هایش را از تهِ جیبش کَند

و آسمان       روی سقفِ کلاس چندم نشست

 

نیمکت های له شده!

درس هایی که از دستِ بچه ها افتاد

و دیوارها      چه خواب هایی برای مردم که نمی دیدند

تنها      روی دستی که از زیر ِ آوار بیرون آمد

صدای انگشتی برخاست!

 

اجازه آقا!

می توانم        برخیزم!؟

 

Deprem

!İzin efendim
İnek eğer kaysaydı
Gables eğer düşseydi
؟Bu kadar ışın altında sonsuza dek ölür müydüm
 
Öğretmen           yüzüne sallamak döktü
Ellerin Cebinden çıkartti
Gökyüzü   de         sınıfın çatısında oturdu
 
!Ezilmiş banklar
Dersler ki çocukların elinden düştü
Duvarlar  da        ne rüyalar ki insanlar için görmüyorlardı
Sadece        yıkıntı altından dışarı çıktı elin üzerinde
!Bir parmak sesi kaktı
 
!İzin efendim
!Dura     bilirmiyim mi

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در یکشنبه بیستم فروردین 1391 ساعت 14:26 موضوع | لینک ثابت

ايل‌که‌ل‌که‌ل

ايلکه‌ل‌که‌ل که‌ل که‌که که‌ل که‌ل
بو آنی بو آن بوراخسام
مه‌له‌ر که‌ل مه‌له‌ر
سونرا باخار گؤزله‌رينی قاپار
باخيمير - خيمير
دؤيوب، دوشدوروب، اؤنجه دوش، سونرا قالقاخ ده‌ييوسلانما قالقاخ دئيه باغيريب بوغلانار قالقاخ
ايسته‌ديیينجه ايسته قاری قاريسيز قاری
بو ساز ساز دئييل ساز سازالار
اه‌م سور دوی دور دور دور اه‌م سور
لوم لوم لومولار
که‌سه که‌س که‌س مه‌ مه‌ز اه‌م ديم ديلي ليلي لام لالا لالام لام
لام
لام لالا لالام لام
ده ده ده‌ی مه‌ مه‌ز مه‌ز اه‌م ديم ديلی لال لالام
دی ديلی ديليم ديليم ديليم
سو سو سوس سو سولار
سو سو سونکه‌ل که‌ل که‌که که‌ل که‌ل له‌ مه ‌له‌ر له‌ر
که‌ل‌ له ‌مه‌ مه‌ له‌ر
مه‌له‌ر
که‌ل مه‌له‌ر
قال ‌قاخ‌ ما‌ ما لار قاخ‌ ما لار
پو پو پوک پوک لا ما لار
پوک لا ما ما لار
ايل‌کيل ايلک له‌ر
سونکه‌ل سون لار
سونو پوک پوک لار
پوکو پوک پوک سون لار
سون که‌ل له مه له‌ر که‌ل له مه مه له‌ر
پوک پوک لار

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در جمعه نوزدهم اسفند 1390 ساعت 11:29 موضوع | لینک ثابت

 

 

1 شعر پسا نو گرا از : دکتر رضا براهنی

ترجمه به ترکی استانبولی و ترکی آذربایجانی در دو الفبا (لاتین و عرب) : فرزاد لیسی

 

 

Farsça bir modern ötesi (post-modern) şiir: Doktor Rıza Bərahəni

İstanbul türkçesi le Azerbaycan (Latin , Arebi) türkcesine çeviren : Fərzad Leysi

 

 

 

خواهر بتهوون

 

با اينكه من چهار بار به دنيا نيامدم

با اينكه من

اما چهار بار به دنيا نيامدم

تا اينكه يك نفر  يك جا  يك روز  كه سراغم قبلاً هم

می‌گفت  با اينكه من چهار بار به دنيا نيامدم

تا اينكه من چهار بار

و خاطره نويسی من نيز    نيز مثل خاطره نويسی من نيز

مثلِ مثلِ    نه مثل چيزی

اول يك زن  و بعد هم يك زن

و بعد هم يك زن اول يك زن

اول آن زن بعدي و بعد آن زن اول

و بعد يك زن اول، اول، اول، اول، اول

چهار اول

اول يك زن و بعد هم يك زن

و بعد هم يك زن اول يك زن

مثلِ مثلِ

تنها تنها تنها تنها  تن ها تنهاها

اول يكي ميآمد و بعد اوليِ اولِ بعدي و بعد بعديِ اول و بعد اولِ بعدی

و بعد خاطره نويسی من نيز    نيز مثل خاطره نويسی من نيز   مثلِ نيز

معلوم نيست نفرموده اند  روشن نيست  اين كه وارد شده زن بعدی‌ست يا بعدیِ اول و         اولِ بعدی باهم درهم

تنها ورود حتمي ست

زن در زمان زن بعدی اول      اول بعدی زن زمان در زن

با اينكه من چهار بار به دنيا نيامدم

اما با اينكه

زيرا چهار بار به دنيا نيامدم

وقتي چهار بار باری چهار وقت

مثلِ مثلِ

مي ماند اولی، بعدی، اولِ بعدی، بعدیِ اول

نز عكسِ زن  زن عكسِ نز

و مرد عكسِ زن زن عكسِ مرد نيست

و عكس زن نز

مردان شبيه هم زنها همه متفاوت

وقتي چهاربار باری چهار وقت

وُ مثلِ وُ

مثلِ مثلِ

تنها فشار به اين در

تنها ورود حتمی

ای خواهر بتهوون بيدار در پيانو

تا اينكه من چهار بار به دنيا نيامدم

و چون نيامدم از دنيا نرفتم

بودم بين نيامدن و نرفتن

و يك نفر مرا می‌زد

تا اينكه من تا اينكه من تا اين    كه

مرا در می‌زد

آری تو "گفتن"ی  نه گفتنی

 

 

Beethoven'in ablası

Ben dünyaya dört döne gelmedi de
Bu yüzden de 
Dünyaya dört döne gelmedi
O zaman birisi bir yerde bir gün yanıma geçmiş de de
Diyordu ben dünyaya dört döne gelmedi de
O yüzden de ben dört döne
Sonra yazı hafızam da da     da gibi yazı hafızam da
Gibi gibi yok gibi bir şey
Önce bir kadın sonra da bir kadın
Sonra da bir kadın önce bir kadın
Önce o kadın sonrası sonra önce kadın
Sonra bir kadın önce, önce, önce, önce, önce
Dört önce
Önce bir kadın sonra da bir kadın
Sonra da bir kadın önce bir kadın
Gibi gibi
Sadece sadece sadece sadece beden ler sadece ler  
Önce biri geliyordu sonra öncesi önce sonrası sonra sonrası önce sonra önce sonrası
Sonra Yazı hafızam da da    da gibi yazı hafızam da   gibi de
Belli değil  söylemediler  bilinemiyor  bu giren kadın sonraki veya sonrası önce ya         önce sonrası  katma karışık
Sadece giriş gerçek
Kadın zaman da kadın sonrası once     önce sonrası kadın zaman da kadın
Ben dünyaya dört döne gelmedi de
Bu yüzden de
Nedense dünyaya dört döne gelmedim
O zaman dört döne barı dört döne
Gibi gibi
Kalıyor önceki, sonraki, önce sonrası, sanrası önce
Temizlenmiş görüntüsü kadın  kadın görüntüsü temizlenmiş
Erkek görüntüsü tersine kadın kadın görüntüsü tersine erkek değil
Görüntü tersine kadın temizlenmiş
Erkekler aynı lar değişik kadınlar
O zaman dört döne barı dört döne
Vo gibi vo
Gibi gibi
Sadece zor bu kapıya
Sadece giriş gerçek
Ey Beethoven'in piyanoda ayık kız kardeşi
Oraya kadar ki ben dünyaya dört döne gelmedi
Dünyaya gəlmədiyimdən gitmedim
Gelmemekle gitmemek arasındaydım
Ve bir kişi beni vuruyordu
Oraya kadar ki ben oraya kadar ki ben bu kadar ki
Beni kapı döyürdü
Doğru, sen "deme" li yok demeli

 

 

 

Beethovenin bacısı

                      

Mən dünyaya dörd dönə gəlmədi də
Bu üzdən də
Dünyaya dörd dönə gəlmədi
O zaman birisi bir yerdə bir gün yanıma geçmiş də də
Deyirdi  mən dünyaya dörd dönə gəlmədi də
O üzdən də mən dörd dönə
Sonra yazı yaddaşım da da      da kimi yazı yaddaşım da
Kimi kimi  yox kimi bir şey
Öncə bir qadın   sonra da bir qadın
Sonra da bir qadın öncə bir qadın
Öncə o qadın sonrası  sonra o öncə qadın
Sonra bir qadın öncə, öncə, öncə, öncə, öncə
Dörd öncə
Öncə bir qadın   sonra da bir qadın
Sonra da bir qadın öncə bir qadın
Kimi kimi
Yalnız yalnız yalnız yalnız kişilər yalnız ha ha

Öncə biri gəlirdi  sonra öncəsı öncə sonrası  sonra sonrası öncə  sonra öncə sonrası

Sonra Yazı yaddaşım da da   da kimi yazı yaddaşım da   kimi də
Bəlli deyil  deməyiblər   bilinməyir    bu girən qadın sonrakıdır ya sonrası öncə ya         öncə sonrası  qatma qarışıq
Yalnız giriş gərçək
Qadın zaman da qadın sonrası öncə      öncə sonrası qadın zaman da qadın
Mən dünyaya dörd dönə gəlmədi də
Bu üzdən də

Nədənsə dünyaya dörd dönə gəlmədim

O zaman dörd dönə barı dörd dönə
Kimi kimi
Qalır öncəki, sonrakı, öncə sonrası, sanrası öncə
Təmizlənmiş görüntüsü qadın    qadın görüntüsü təmizlənmiş
Kişi görüntüsü tərsinə qadın qadın görüntüsü tərsinə kişi deyil
Görüntü tərsinə qadın təmizlənmiş
Kişilər eynilər dəğişik qadınlar
O zaman dörd dönə barı dörd dönə
Vo kimi vo
Kimi kimi
Yalnız zor bu qapıya
Yalnız giriş gərçək
Ey Beethovenin piyanoda ayıq qız qardaşı
Ora dək ki dünyaya dörd dönə gəlmədim
Dünyaya gəlmədiyimdən getmədim
Gəlməməklə getməmək arasındaydım
Birisinə döyülürdüm
Ora dək ki mən ora dək ki mən bu dək     ki
Məni qapı döyürdü
Doğru, sən "demə" li yox deməli

 

 

بئئتهووئنین باجی‌سی

 

مه‌ن دونیایا دؤرد دؤنه گه‌لمه‌دی‌ده

بو اوزده‌ن‌ده   

دونیایا دؤرد دؤنه گه‌لمه‌دی  

او زامان بیری‌سی بیر یئرده بیر گون یانیما گئچمیش‌ ده‌ ده   

دئییردی  مه‌ن دونیایا دؤرد دؤنه گه‌لمه‌دی‌ده

او اوزده‌ن‌ده مه‌ن دؤرد دؤنه   

سونرا یازی‌یادداشیم دا دا      دا کیمی یازی‌یادداشیم دا  

کیمی کیمی  یوخ کیمی بیر شئی  

اؤنجه بیر قادین   سونرا دا بیر قادین  

سونرا دا بیر قادین اؤنجه بیر قادین  

اؤنجه او قادین سونراسی  سونرا او اؤنجه قادین  

سونرا بیر قادین اؤنجه، اؤنجه، اؤنجه، اؤنجه، اؤنجه  

دؤرد اؤنجه  

اؤنجه بیر قادین   سونرا دا بیر قادین  

سونرا دا بیر قادین اؤنجه بیر قادین  

کیمی کیمی  

یالنیز یالنیز یالنیز یالنیز کیشی‌له‌ر یالنیز ها ها  

اؤنجه بیری گه‌لیردی  سونرا اؤنجه‌سی اؤنجه سونراسی  سونرا سونراسی اؤنجه  سونرا اؤنجه سونراسی  

سونرا یازی‌یادداشیم دا دا   دا کیمی یازی‌یادداشیم دا   کیمی ده  

به‌للی دئییل دئمه‌ییب‌له‌ر   بیلینمه‌ییر    بو گیره‌ن قادین سونراکی‌دیر یا سونراسی اؤنجه یا       اؤنجه سونراسی قاتما‌قاریشیق  

یالنیز گیریش گه‌رچه‌ک  

قادین زامان دا قادین سونراسی اؤنجه      اؤنجه سونراسی قادین زامان دا قادین  

مه‌ن دونیایا دؤرد دؤنه گه‌لمه‌دی ده  

بو اوزدن ده  

نه‌ده‌ن‌سه دونیایا دؤرد دؤنه گه‌لمه‌دیم  

او زامان دؤرد دؤنه باری دؤرد دؤنه  

کیمی کیمی  

قالیر اؤنجه‌کی، سونراکی، اؤنجه سونراسی، سانراسی اؤنجه  

ته‌میزله‌نمیش گؤرونتوسو قادین    قادین گؤرونتوسو ته‌میزله‌نمیش  

کیشی گؤرونتوسو ته‌رسینه قادین قادین گؤرونتوسو ته‌رسینه کیشی دئییل  

گؤرونتو ته‌رسینه قادین ته‌میزله‌نمیش  

کیشی‌له‌ر ائینی‌له‌ر ده‌ییشیک قادین‌لار  

او زامان دؤرد دؤنه باری دؤرد دؤنه  

وُ کیمی وُ  

کیمی کیمی  

یالنیز زور بو قاپییا  

یالنیز گیریش گه‌رچه‌ک   

ائی بئئتهووئنین پیانودا آییق قیز قارداشی  

اورا ده‌ک کی دونیایا دؤرد دؤنه گه‌لمه‌دیم  

دونیا‌یا گه‌لمه‌دیییم‌ده‌ن گئتمه‌دیم

گه‌ل‌مه‌مه‌کله گئت‌مه‌مه‌ک آراسیندایدیم  

بیری‌سینه دؤیولوردوم  

اورا ده‌ک کی مه‌ن اورا ده‌ک کی مه‌ن بو ده‌ک     کی  

مه‌نی قاپی دؤیوردو  

دوغرو، سه‌ن "دئمه"‌لی یوخ دئمه‌لی

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در جمعه بیست و هشتم بهمن 1390 ساعت 15:11 موضوع | لینک ثابت

برداشت 1

 

داشت رفته‌گان را بیامرزد

مایه از جان نگذاشت نگذارم

حالی که فارسی داد حال حال بی‌حالی می‌کند ترکی حال

برداشت  

که کردی که کرد شرم طایفه تاریخ          کنون شرم طایفه تاریخ

که آری کاش شرم نامش نمی‌کرد  که عربی‌ست که عربی‌ست

برداشت سر از ما جا گذاشت آنجاست

آنجا رفته‌گان را بیامرزد برداشت    کاشت از ما بود که بر ماست

کاشتاند می‌کاردمش

که اینجا در داش      پیدا نبود در داشت

شاید منی که نیاز مبرم اینکه خود اثبات کند شعر بنویسد دارد ترجمه‌ی براهنی صرف آنکه هیچ گرفت ترکی نوشتن

 

 

 

 

برداشت 2

 

در گلوی شب

                 زنی رگبار به هوا می‌بندد

از ترس که بر می‌خیزم

همه‌شان یک به یک به پیشانی‌ام 

                                              اصابت می‌کند

سرم گیج می‌رود

مثل یک کاج تبر خورده

                              سقوط می‌کنم

قلبم می‌ایستد

وُ

  من

      ساعتی پیش شهید شده‌ام 

 

 

 

 

سنگ‌سر

 

من چارقد دنیا بر می‌دارد

تو بِلـُختان

نترس

آخر سَر سنگ‌سارش می‌کنیم‌.

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در شنبه بیست و دوم بهمن 1390 ساعت 0:47 موضوع | لینک ثابت

20 شعر از : علی عبدالرضایی

ترجمه به ترکی استانبولی : فرزاد لیسی

 

 

Farsça 20 şiir : Ali Abdolrezaei

Tercüme : Fərzad Leysi

11

برای اینکه دستِ هم را در خیابان بگیرند

پارسال آمده بودند

 رأی شان را پس بگیرند

 که دوست دخترش تیر خورد

مُرد

حالا که با دختر دیگری راه پیمایی می کند

همانطوری که دارد شعار می دهد

فکر می کند

به راه پیماییِ بعدی

و اینکه کدامیک

 

11

Sokakta el ele tutuşmaya

Geçen yıl gelmiştiler

Oyların geri almaya

Kız arkadaşı vuruldu

Öldü

Şimdi ki başka kızla yürüşde

Sloganlıya - sloganlıya

Düşünüyor 

Bir sonraki yürüyüşü
Ve hansı

 

12

مرگ در خیابان بود

کسی از او نمی ترسید

 باتوم داشت

 تفنگ داشت

ولی خایه نداشت

 حرف حساب بشنود

 

12

Sokakta Ölüm
Ondan korkan yok
Batonı vardı
Silahı vardı
Ama Taşağı yok
Hesap duya

 

 

13

چاله ای نیست

که آبش سرخ نکرده باشی

چاهی نیست

که دلش     خون نکرده باشی

از اینهمه خونی که ریخته ای در نهر

اوباما شرمنده ست

بعد از تو نامش را عوض می کند این شهر

 

13

Delik yok

Suyun kırmız etmemiş olasan

Kuyu yok

Kalbin kan etmeyesin

Çaya dökdüyün bu kadar kandan

Obama utanır

Senden sonra bu şehir ismini değiştirecek

 

 

14

خیالی نیست

اگر می توانی

این کارها را بخوانی و بی طرف بمانی

خیال نکن        با شعری طرفی

خیال کن!

با تو طرف می شود

 

14

Hayali yok

Becersen

Bunları oku ve tarafsız kal

Hayal etme          bir şiirle tarafsan

Hayal etme !

Senle taraf olur

 

 

15

از پول

آقا

از خودشون

و باقی قضایا

اینا فارغ نمی شن

بس یه جوری بری توی دلشون

که عاشق بشن

 

15

Paradan
Bay

Kendilerinden

Ve kalan kazalar

Bunlar mezum olmur

Bu yüzden bir türlü ged kalbine

Aşık olsunlar

 

 

16

رفتن

با هر دختری خوبه

راه رفتن

خیلی

برای لاغری خوبه

راهپیمایی

در هشت مارس اما

به خدا کولاکه!

 

16

Gitmek
Her kız ile iyi
yürümek
çok
İncelmeğe iyi
Yürüyüş
Nisanın sekizinde
Tanrıya yemin fırtına !

 

17

پاسداری که می توانست فرهاد باشد

به شیرین پرخاش می کند

دین

همه را عوض کرده

عوضی کرده

و من دیگرعرضی ندارم

 

17

Korucu ki Ferhat olabilerdi
Şirine saldırıyor
Din
Herkesi değiştirmiş
Kalleşlemiş
Ve benim daha kelmem yok

 

 

18

خسته بود

و حالا خواب است

ولش کن

دست این ایرانی را نگیر

بر نمی خیزد

ایرانی ها را دست کم نگیر

خرس هایی هستند دوقطبی

رفته در خوابی زمستانی

این فیلمها که پیشاپیش می بینی

تیکه هایی ست

 که تازه توی خواب می ریزند

وای به حال خوابگزار

اگر که واقعن برخیزند

 

18

Yorgun idi

Ve şimdi uykuda

Burak

İranlının ellin tutma

Kalkmaz

İranlıları az tutma

İki kutuplu ayılar

Kış uykusuna getmiş

Bu önceden gördüyün filmler
Parçaları
Yeni uykuya dökürler
Uyku düzenleyenin vay halına  
Gerçekten yükselirse

 

 

19

به عکس ژاله نگاه می کنم

به این نویسنده ی جوان

که هرگز او را نخوانده بودم

برای اینکه خوانده باشم

باز نگاهش می کنم

داستانش را نمی خواند

نگاهش را می دزدد

که من هم آن را ندزدم

 

19

Ben Jalenin fotoğrafına bakır
Genç yazar
Hiç okumamıştım
Okumak çün
Yene bakıyorum
Hikayesin okumuyor
Gözlerin çalıyor
Ben onu çalmayam

 

 

20

دو تا کتاب داشتم

که دوست نداشتم

پس فایل شان را کشتم

زباله را هم خالی کردم و خلاص

اما این یکی را دوست داشتم

نه اینکه دوست داشته باشم

دوست داشتم

منتشر بشود

که شما را زجر بدهم

 

20

İki kitabım vardı
Sevmiyordum
Dosyaların öldürdüm
Çöpü boşaltdım ve kurtuldum
Birinden hoşlanıyordum
Değil sevmek
Seviyordum
Yayımlansın
Sizlere acı vermiş olam

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در یکشنبه شانزدهم بهمن 1390 ساعت 11:17 موضوع | لینک ثابت

 

20 شعر از : علی عبدالرضایی

ترجمه به ترکی استانبولی : فرزاد لیسی

 

 

Farsça 20 şiir : Ali Abdolrezaei

Tercüme : Fərzad Leysi

 

 

1

ترن که ایستاد

سوار شد

و روبروم

طوری نشست

که پشت یارو که ایستاده بود   گم شد

خجالت داشت حرفی را در دلم مزمزه می کرد که باید زده می شد

ترن که در ایستگاه بعدی ایستاد

پیاده شد

و در آغوش مردی که منتظر بود

بدون آنکه دعوتم کند شرکت کرد

 

تن داده ام به دیوار

گریه امانم نمی دهد دیگر

از خجالت می کشم

          از درد حتی بیشتر

 

1

Tren durdukta
Bindi
Ve önümde
Bir türlü oturdu

Adam arkasında durmuştu    kayboldu

Utançü vardı bir kelmeni kalbimde tamsınıyordu ki vurulması gerekiyordu
Tren bir sonraki istasyonda durdu
Hayata geçirildi
Ve bekleyen erkeyin kucağına
Beni davet etmeden katıldı

Duvara yaslanmışım
Artık ağlamak izin vermiyor
Utaniyorum dan da
          Ve ağrıdan bile daha fazla

 

 

2

چنار

 

برای مرگ تو گریه کوچک است عزیزم

به من قول داده اند

قول داده اند  چنارت  کنند

چناری

      کنارِ جوباریکه ای که رفته رفته خودش را گود می کند

عرض می گیرد

 نهر می شود

نهری که آب می دهد

     به آهوان ِجوانی که درسایه ات لم می دهند

 

   اگر حسودی نکنی

 دیر یا زود

رودی     کنارِ تو خواهم بود

 

2

Çınar

 

Ölümüne ağlamak küçük bebeğim

Bana söz vermişler

Söz vermişler seni çınar etsinler

Bir çınar
       İnce coulee nin yanında kendisini yavaş yavaş çukur edecek
Genişlenecek
Nehir olacak
O nehir ki su verir
       Genç ceylanlara ki gölgenede len veriyorlar

     Eğer gıptan yoksa
   Er ya da geç
Bir çay      olacağım yanında

 

 

3

  نه در فکر فرمی تازه ام

که تیپ و قیافه می دهد به شعر

نه احتیاجی به قافیه دارم 

هر چه می خواهی دروغ بساز

 پول بریز در خیابان ها

بسیجی بخر

همانطوری که ملّتی با دست خالی بر تو تاخته ست

با همین شعرهای ساده هم کارت ساخته ست

 

3

Değilim yeni düşünce formasında

Tip ve tavır veriyor şiire  
Bana kafiye gerekmez

İstediğince yalan kur

Sokaklara para dök
Basij al

Boş ellerle bir millet üzerine yürüyor Bu basit şiirlerle de işin bitiyor

 

 

4

نشد هرگز یکی بمیرد

که دیگری آزادیش را پس بگیرد

کسی حق ندارد

برای اینکه دارد

به جرم ما بمیرد

ما را سیاه کرده اند

شما را سبز

که حق ما را بگیرید

ما غایبیم

شما حاضر

پس نمی گیرید

و می میرید

شما می روید

که ما بیاییم

ما غایبیم

شما حاضر

پس نمی آییم

و می میرید

به دل نگیرید!

برای همین است

که برای می نویسم

4

Olmadı hiç biri öle

Başka biri özgürlüğün almış ola

Değil kimse hakkına sahip

Çünkü var

Bizim suça ölsün

Bizi siyah ettiler 

Sizi yeşıl

Hakkımızı alasız  
Biz yokuz
Siz var
Geri almayırsız

Ve ölürsünüz

Siz gedir

Biz gele

Biz kayıbız
Siz mevcut

Böylece gelmeriz

Ve ölürsüz

Kalbinize almayın !

Bu yüzden
Yazmak karşılığı

 

5

جایی خالی دارد ذهن

 پر نمی شود

 مگر با حرف حرفِ آزادی

مثل معده ای که خالی می ماند

وقتی که یادت می رود

چیزی بخوری

و جای خالی همین چیزهاست

که بعدها

 آزادت نمی گذارد

مگر به یاد آوری

چیزی کم داری

که باید در جای خالی ش بگذاری

جایی که پر نمی شود

اگر نباشی

 

5

Boş yeri var zihinin

Dolmuyor

Meyer laf özgürlüğün lafı

Mide boş kalır gibi
Hatırından gittiğinde
Bir şey yiyesen

Ve boşluk aynı şey
Sonralar

Seni serbest bırakmaz

Meyer hatırlayasan

Bir şey az

Koyasan boş yerine

O yer ki dolmuyor

Olmasansa

 

 

6

اول از خیابان آزادی آغاز شد

بعد

به خیابان آزادی رسید

که زندان ِآزادی ست

باید در همین خیابان کار را تمام کرد

و به آزادی رسید

 

6

Önce  özgürlük sokağından başladı
Sonra

Özgürlük sokağına erdi

Özgürlük hapishanesidir
Aynı sokakta işi bitirmek gerekiyor

Ve özgürlük

 

 

7

برای آزادی بود

که زندانی شد

و در زندان

فقط برای آزادی بود

که جز جانش

 تو را هم از دست داد

برای آزادی

تو را از دست داد

که از دستش ندهی

 

7

Özgürlük üçündü
Hapsedildi

Ve hapiste

Yalnız özgürlük üçündü

Hayatı bes değil 

Seni de kaybetti

Özgürlüğe

Seni kaybetti

Kaybedilmesin

 

 

8

به این باتوم

و آن تفنگی که دارند می بالند

نمی دانند!

کتک می زنند

نمی دانند!

شلیک می کنند

چه می دانند!

یکی از همین روزها

بغضی که در ما کار گذاشته اند

مثل بمب می ترکد

 

8

Baton
Ve silahına gurur duyarlar
Bilmiyorlar!
Vuruyorlar
Bilmiyorlar!
Ateş açiyorlar
Ne biliyorlar!
Günlerden bir gün
Bizde kurdukları nefret 
Bomba gibi patlayacak

 

 

9

 

سگ ها پارس می کنند

شما شعار می دهید

سگ ها حمله می کنند

شما فرار می کنید

یکی شکار می شود

دو تا

سه تا

هزار تا

و دیگر سگی نمی ماند

که بسیجی شود

 

9

Köpekler havlıyor

Siz sloganlıyor

Köpekler saldırıyor

Siz kaçıyor

Biri avlanıyor

İkisi
Üçü
Bini

Ve artık köpek kalmiyor

Basij ola

 

 

10

دو تا بسیجی می گیرندش

با دست های از پشت بسته

 می برندش

سرش را برمی گرداند

به دوست دخترش می گوید

بهتر!

حالا بیشتر دوستت دارم

 

10

İki besici tutuyor

Elleri arkasında kapalı

Aparıyorlar

Kafasın dönüyor

Kız arkadaşına diyor

İyi!
Şimdi daha çok seni seviyorum

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در یکشنبه شانزدهم بهمن 1390 ساعت 11:15 موضوع | لینک ثابت

 

 

ایلک‌سون

 

...

اه‌ل‌له‌ریمی بوشادیم

مه‌نی سه‌ری‌مه‌مه‌‌نه

...

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در دوشنبه سوم بهمن 1390 ساعت 0:13 موضوع | لینک ثابت

راپور

 

یارین ... دئپرئم

ا ؤ ل ه ج ه ی ی ک

ق

ا

ل

د

ی

ر

ی

ل

ی

ب

سورغولاناجاییق

بوراخمایین  ته‌سبئحینیزی

                               حاجیلار .

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در شنبه دهم دی 1390 ساعت 12:19 موضوع | لینک ثابت

 

قاییدیش اونادیر  

 

ده‌ییشدی دونیاسین علی نظریانی

 

سایین جعفر بزرگ امین‌-‌ نین باجی اوغلوسو اورمولو جان دوستوم سایین مه‌هه‌ندیس علی نظریانی جه‌ناب‌لاری دونیاسین ده‌ییشدی‌.

 

بو عزیز دوستوموزون اوچو‌: اورمونون ایمام خیاوانیندا یئرله‌شه‌ن سردار مه‌چیدینده جوما گونو 90.10.9 دا  3 ده‌ن 5 -‌ه اولاجاق

 

باشینیز ساغ اولسون دوسلار .

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در چهارشنبه هفتم دی 1390 ساعت 23:12 موضوع | لینک ثابت

 

                 

 

لئی‌30

 

          " رضا براهنی - یه "

 

کیمی کیم کیمی کیمی بیر یوخ کیم کیمی

دؤرد دؤنه دؤندو دونیایا دؤرد دؤنه

گئچمیش ده ده گئچمیش ایچی بوش دولو دونیا

دؤرد دؤنه

کیم کیم کیمی کیمی کیم کیم

دؤرد دؤنه ده‌لی‌له‌ر ده‌لی‌له‌ر

باش ...

باشی ...

باشا دؤنوب دؤنه‌له‌ر

کیم‌لیک‌سیز کیم کیم‌لیک‌لی کیم‌له‌ر

کیم‌...

...کیم‌له‌ر

سونراسی اؤنجه اؤنجه سی سونرالار

کیم‌لیک‌سیزله‌ر کیمی‌له‌ر کیم‌لیک‌لی‌له‌ر کیم‌سیزله‌ر

سونرالار کیمی سونرالار کیم کیمی‌له‌ر

کیمی کیم کیمی کیمی بیر یوخ کیم کیمی

دؤرد دؤنه دؤنه‌له‌ر ...

گئچمیش اولسون اه‌فه‌ندی‌له‌ر

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در دوشنبه پنجم دی 1390 ساعت 13:17 موضوع | لینک ثابت

لال راپور

 

گئجه ماهنی‌سین باشلادی   

- یارین ساعت دؤردونوز مه‌نصور دؤرد یولوندا‌...

شه‌مس خسته‌خاناسی  له‌ش‌له‌ر دولوسو  فئیس‌بوک‌لار

مه‌له‌ک  قه‌بریستانی  کیم‌لیک‌سیزله‌ر

یول آیریمیندا بیر ایت   یارینی    گول‌له‌له‌ر

بیر تووئلئت‌لیک آغیز ساخلاییب   بیر نوشابه‌لیک شوشه زورلاما‌لار

"ائوین" ییخیلسین "ائوین"

شه‌هناز‌، بازار‌، آبیره‌سان وار

شیراز میللی بیلگیسایار یونیوئرسیته‌سینه  ته‌بریزی ساتمام    واردی    بیتدی

ته‌بریزی  شئیدا  اه‌هه‌ری باریز

کؤچور شئعیرله‌ر کؤچور  

باکیدا رافیق لونپه‌ن پیچاغینا ایتیلیب خییاوانا چئوریلیر

ته‌بریزده ته‌بریز 

کیشی اؤزونو آز ساری   قالخ   "هه‌له یئیه‌جه‌ک یئییله‌جه‌ک پیچاغ‌لاریمیز وار" قال

ائی  اه‌فندی‌له‌ر پیشوه‌ری بابایا سالام

توپال تئیمور بابامسا  

دئیین

کوچه‌له‌ری سوروت‌له‌نیر  کؤرپو گؤلونو قاناییر   قه‌نوو قان قان قوخویور

گه‌تیر تورکلویون قورخلوغون گؤتور

دئیین  گئجه ماهنی‌سین  بیتیر

"ائوین" دولو لال‌لارلا

آپار قززافی‌لییی ایتیر .

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در جمعه چهارم آذر 1390 ساعت 17:13 موضوع | لینک ثابت

 

نقد: جعفر بزرگ امین (یارین)

 

بخش ۲

 

           "شعر فرزاد لیسی روایت انسان شیزوفرنیک پسامدرن"

 

شعرهای لیسی مونتاژ ریز روایتهای پراکنده، انسجام مزامین متناقض در فضاهای روانی آشفته جوان امروزی ست. گزاره ها و تصاویر ظاهرا بهم  نامربوطند، اما چون در فرم ذهنی شعر غوطه می خوری روابط ارگانیک درونی گزاره ها و نشانه ها قابل درک می شوند. با مثالی ابتکاری از خودم این ارتباط عمقی و درونی و ناپیدای موجود بین پدیده ها و اشیاء را نشان دهم. از ورای کره زمین و از دوترین دروترها که در کره خاکی می نگریم تنها توپی گردی پیداست. این کره گرد عظیم مصداق کلان روایت است. به تدریج که پایین آمده ارتفاع را کم می کنیم این کلان نخست به دو قسمت خشکیها و آبها تقسیم و خرد می شود. این دو خرده روایت. باز که پایین تر می آییم، این خشکیها و آبها خود به خرده های دیگری تقسیم میشود. خشکیها به پنج قاره و آبها به اقیانوسها، دریاها، دریاچه،  برکه ها،  رودخانه ها و...باز که پایینتر می آییم این پنج قاره به کشورها، کشورها به شهرها، شهرها به روستاها،  محله ها، خیابانها، کوچه ها،  میدانها وخانه ها  تقسیم و کلان روایت معظم کره زمین به خرده ریزه های تشکیل دهنده اش تجزیه می شود. به عنوان مثال انسانی که در یکی از روستاهای تبریز و انسان دیگری که در مثلا آفریقا و یا آلاسکا زندگی می کند ظاهرا هیچ ارتباطی ندارد اما چنین نیست این انسانها اولا بطور مشترک بر روی کره زمین زندگی می کنند. از طریق رسانه و ابر رسانه ها و انفجار اطلاعاتی از طریق ماهواره ها، اینترنت، تلفن و...با همدیگر در ارتباط متقابل هستند. پس کره زمین به طور طبیعی مونتاژ ارگانیک و پارادکسیکال اشیاء و پدیده های موجود در روی و درون خود است. حال این وضعیت را در گزاره های مونتاژی و به ظاهر تصادفی شعر " ته تغاری" نشان دهم :

شبی در شانزالیزه شبی، تا نوک برج ایفل بالا رود قرضمان

شبمان بر روی مقوایی سپری می شود

  مادرم زن کوچه

 بپرسد یکی آدرسمان را

بی شرفیم یقه شرفم را بچسبد به شرفش گیر داده باشد

برج ایفل و شانزالیزه فرانسه چه ارتباطی با جغرافیای زیستی شاعر(آذربایجان)، بر روی مقوا خوابیدنشان و زن کوچه بودن مادرش و رسیدن قرضهاشان به راس برج ایفل چه ارتباطی می تواند داشته باشد؟ به ظاهر کاملا بی ارتباط می نماید. اولا فراموش نکنیم که در همان شانزالیزه هم هستند مادران و پسران و دخترانی که بر روی مقوا در پیاده روها می خوابند( در تمام اروپا و آمریکا این مصداق دارد)، زنانی که از برای نان شبشان خود را می فروشند و انسانهای همسان آنان که بی آدرس و بی هویت اند. به لحاظ سیاسی- تاریخی فرانسه از دولتهای استعماری است که یکی از دولتهای استعماری بوده که موجب فقر و مقروض شدن کشورهای فقیر جهان سوم شده است. پس مشاهده می شود همه اشیاء و پدیده ها در جهان در ارتباط ساختاری و نهانی با یکدیگرند. شعر لیسی در عین مونتاژی ساختاری، روح و عاطفه و شور لازمه شعریت را نکشته است. شعر لیسی خواننده را دستخوش احساس و تاثر می کند.

در شعر لیسی فضاها نو و بروز و بازیهای زبانی در صرف و نحو زبان ترکی تا آنجائیکه تجربه و توان شاعر اجازه می داده به چشم می خورد :

یکی استادانه  براندازدم بی وقفه برافتم  نیافتاده بر خیزم

یکی استادانه براندازدم از خیانت کوچه ها  مست گردم

یک آن دستانم  تروریست گردند مست از مثله کردن یکی

*

از این صبح از گشنگی نمرد از گشنگی نمرد تلخیها

*

نخست بی بعد بودم بعد بی نخست/ جنس خراب  جن زده باشد/ کوچه مان به خود خورد و من به خود خوردم/ زنی با یک دنده بیش به خونش قاشقیده خونم را  می قاشقد

*.

کفشم مرا راه می افتد ه  به بی توایی

*

قاچاقی می رود این شهر بی پاسپرت ازما

در حال کار از کار می گذرد در حال از گشنگی می میرند تلخها

*

گله بی چوپان/ سوزن در کاهدا/ زندگی جارو می شود/ یکی خورشیدی شده در دریا  می غروبد

یکی بنزین پاشیده می شود به شعر/ من بی سیگار کبریت کشیده می شوم

*

من/ سالمندتر از پاهایم/ هفتاد ساله/ پاهایم/ کم سال تر از من

هفت ساله

*

شب پوست می اندازد/ دو فانوس آویزان از مچم/ ما به ما بند می شود سر به زانو

*

هر کس در باجه ای چوپانی می شود/ تلخیها خندان خندان پنجاه سالش را به پایان می برد

زندانها  کاشانه/ شاعر خیار نیست که نمک پاشیده شود/ پارچه هم نیست لبانش دوخته شود

زنی 35سالگیش را فروخته می شود/ مردی 50 سالگیش را بدرد می آید

*

گوسفندان شعرم بی یونجه/ مرگ قصه می آغازد/ و کنگره شب در کفشهایم

*

عشق روباهی حامله

*

آیفن را بگذارید تنهاییش را فشرده شود/ تریبونها اندشه ام را پرینت بگیرید

بی نظمی ام را کپی زنید نظمها

*

در شعر فرزاد لیسی  عنصر آیرونی(طنز) با بیان و نشانه های ویژه خود و فضاهای گروتسک جلوه گری می کند :

زنده گان سربه سر مرده شور می گذارند مرگ را/ تنپوشهایم  قاطی تنپوشهایت می شوند

در حال کار از کار گر بگذرد در حال گشنگی ها از گرسنگی بمیرند/ خارشش بگیرد اونی که زنگ زده به ما آلو گویان

*

شیطان شوتمو  جمع می کنه/ عشق را  حال می دهم/ زیر بغلم را قلقلک می شود کودکیم

*

 

شاعر خیار نیست  نمک پاش شود/ پارچه نیست لبانش دوخته شود

*

گربه زرد  ملوسیده/ مرغ سیاه قد قد می کند/ پاهایم پا می شکند دستانم دست

روزمره گیم  برای شامم گربه  در عروسی مرغ پخته می شود

*

 

"رژیم"

صبح تخم مرغ/ ناهار تخم مرغ/ شام تخم مرغ/ هر آنم تخم مرغ/ کم مانده از دهانم

جوجه ای گردم

*

شهریار سالها زیستانده در سینه ام

اکنون در تی شرتم  می زید

*

عزرائیل بوس لب می خواهد/ بی اجازه بازوانش را دور گردنم حلقه می کند

مرده شور عصرهنگام  می نوازدم/ هر سه مان یکجا  گرم شوخی هستیم

*

در بعضی شعرهای لیسی  شکل و محتوا آنچنان در هم تنیده و آلیاژیده است که موجب آفرینش فرم ذهنی بسیار شاعرانه و زیبا   و لذت هنری شده است. و امکان تصور جدایی آنها نیست.

از هم جدا شدیم : چون جدایی ناخن از گوشت

راهها مارا  می روند

یکیمان پا

دیگری  کفش

*

آیریلدیق :  ات - دیرناقدان آیریلان کیمی

هزار و یکشب

تو در یک شب

من در هزار و یکشب مخمورم

ماه

شبی از هزارو یک شب

*

من

سالمندتر از پاهایم

هفتاد ساله

پاهایم

کم سال تر از من

هفت ساله

*

"رژیم"

صبح تخم مرغ

ناهار تخم مرغ

شام تخم مرغ

هر آنم تخم مرغ

کم مانده از دهانم

جوجه ای گردم

*

 

                                             نقد: جعفر بزرگ امین (یارین)

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در جمعه چهارم آذر 1390 ساعت 0:35 موضوع | لینک ثابت

 

نقد: جعفر بزرگ امین (یارین)

 

بخش ۱

"شعر فرزاد لیسی روایت انسان شیزوفرنیک پسامدرن"

 

 

دهه هشتاد نقطه عطفی است در روند دگرگونی و تکوین شعر معاصرآذربایجان.  شعر آوانگارد جوان آذربایجان در ادامه نوآوریها و آوانگاردیسم  برخی شاعرانی چون سلیمان اوغلو، نگار خیاوی، محمد رضا لوایی، والی گؤزه تن،  و...در دهه هفتاد، و در شعر آوانگارد شاعران جوانی چون دومان اردم، زیبا کرباسی، الوار قلی وند، رامین جهانگیرزاده، سعید موغانلی،  و در سالهای پایانی این دهه در شعر جوانترهای چون فرزاد لیسی  این آوانگادیسم رادیکالتر، پر رنگتر و بروز تر گردید. ( بی آنکه از شعر نسل ما قبل خود تاثیر زیبایی شناختی و ذهنی- زبانی اخذ کند). این دگردیسی در شعر معاصر آذربایجان که نشانه ها و رگه های شعر پست- مدرنیستی و گاها شعر متفاوط درآنها دیده می شود، در میان طیف شاعران جوان همه گیر و کاراکتریستیک نبوده، متاسفانه تنها در شعر انگشت شمار شاعران جوان و جوانتر (قصدم از جوانی نه سن آنها بلکه سابقه حضور آنان در سرایش شعر می باشد) اتفاق افتاده است که  در فوق ذکر گردید. در حال حاضر در نقطه ماکزیمم منحنی شعر آوانگارد جوان آذربایجان دومان اردم قرار دارد، اما شعر شاعر جوانتر فرزاد لیسی بدلیل شیزوفرنیزم در زبان، بیان، روایت، فضا، مضامین و حسها از شعر دومان اردم نیز متفاوت تر است. از آنجاییکه در شعرهای فرزاد لیسی رگه هایی از اکسپرسیونیزم و شعر زبان آمریکا دیده می شود لذا جا دارد اشاره کوتاهی به مقوله های اکسپرسیونیسم و شعر زبان آمریکا بنمایم. از دیدگاه روانشناسی شیزوفرنیسم نوعی بیماری روانی است که به روان پریشی، روان گسیختگی بویژه در سنین جوانی اطلاق می شود. روان شناسان شیزوفرنیسم را معادل جنون دانسته اند. شیزوفرنیسم را پریشانی اندیشه و تفکر نیز تعبیر کرده اند. شیزوفرنیسم محصول شرایط ازهم گسیخته ذهنی، روانی و اجتماعی جوامع پسا مدرن و سرمایه داری متاخر است که زمینه های پیدایی آن به آغاز جنگ جهانی اول بر می گردد. نخست به طور مختصر با اکسپرسیونیسم آشنا شویم سپس ردهای آنرا در شعرهای لیسی دنبال کنیم.

اکسپرسیونیسم نام ی مکتبی هنری است. اکسپرسیونیسم  بیان تجسمی  مدرنی است  که در آن هنرمند برای تزریق هیجانات و عواطف درونی متلاطم و مجام گسیخته خود از رنگ‌های تند و اشکال کج و معوج و خطوط زمخت استفاده می کند. این مکتب از حدود سالهای ۱۹۱۰ تا ۱۹۳۵ میلادی شکل می گیرد. مبنای آفرینش اکسپرسیونیسم بر تجسم  عصیان و غلیان اعتراض درونی خود علیه رژیمهای  عوام فریب قرار دادند که پاسدار مقررات غیر انسانی درکارخانه‌ها، و به لجن کشیده شدن شهرها وجوامع سرمایه داری نهاده بودند. این هنرمندان بر خلاف تناسب و تناسخ  زیبایی شناسی منظم موجود در نقاشیها و هنرهای تجسمی پیش از خود و تجسم درون آشفته و عصیانی خود به رنگ‌های تند و آشوبگر در زمینه برهم زده  خطوط و رنگها و خلق اشکال عجیب و غریب  و خارج از استانداردهای موجود متوسل شده  و چشم نوازی و آرامش موجود در نقاشی سابق را از متن بوم خود طرد کردند. پس از جنگ جهانی دوم و ویرانیهای ناشی از آن  عوارض روان پریشانه، ناامیدانه و شیزوفرنیک آن، اکسپرسیونیسم در آلمان و دانمارک هلند و بلژیک و فرانسه شکوفایی و جنبش و جلوه ی تازه ای یافت .

اما در خصوص شعر زبان آمریکا، مختصری توضیح داده  ردهایی از آنرا در شعرهای لیسی نشان خواهم داد. ویژه گیهای شعر زبان آمریکا عبارتند از :

-" وضعیت مونتاژی، شقه- شقه و ضد رمانتیک"

- عدم قطعیت"

-" عدم پایبندی به هر گونه مانیقستی"

-"بی هدفی در شعر از جنبه تعهد پیامی و مضمونی( معنا گریزی)

-" آفرینش تصادفی، اتفاقی و پیش نیاندیشیده "

-" بی نظمی و هرج و مرج و عدم توجه به لفاظی ها و مهارت های کلامی ، بی توجهی به تصحیح شعر( عرق ریزی روح و پرداخت بعد از جوشش)

-" نفی ژانریت، تفسیر زدایی، غلط خوانی، تمرکز در جهان شناور دالها( نشانه)

-" شیزوفرنیزم زبانی، بیانی، تصویری، مضمونی چون بی ربط گویی، فضای روان پریشانه، واژه و سازه سازی، حاشیه پردازی

 اما در رابطه با شعر و شاعر پست مدرنیستی و متفاوط ذکر نکته ای ضروری می نماید. امروزه صرف خواندن آثار فیلسوفان و شارحان پست مدرنیستی خارجی چون : دریدا، لیوتار، رولان بارت، نیچه، و وطنی چون براهنی، بابا چاهی، بابک احمدی. . . و یا شاعران پست مدرن آمریکا چون کالینز، کریلی، بوکفسکی و...شعر و شاعر پست مدرن بوجود نمی آورد. در هر جغرافیایی از جهان که باشیم، ساختارهای ذهنی و زبانی و روانی و ادبی پست مدرنیستی بایستی درونزا  و مبتنی بر ساختارها و زیربناهای اقتصادی، صنعتی و به تبع آن اجتماعی، فرهنگی و سیاسی  همان جغرافیا باید  باشد . و چون در جوامع جهان سومی که چنان شرایطی حاکم نیست( حتا مدرنیستی هم حاکم نیست) بنا براین به میان کشیده شدن هر گونه بحث پست مدرنیستی و آفرینش ادبی مرتبط با آن بیجا  می نماید چرا که هنوز نه یک مکتب ادبی جا افتاده و تثبیت شده بلکه ذهنیتی بیش نیست و شارحان و بانیان و سردمداران آن هنوز اتفاق نظر و وحدت رایی در خصوص آن ندارند. از طرفی بخش عمده مؤلفه های آن در خدمت نظام سرمایه داری متاخر کنونی و ناظمان و طراحان دهکده جهانی و یکسان سازان دیگر هویتها و ملیتهای کشورهای تحت ستم و ملل جهان سومی و غارت انان در اشکال پست مدرنیستی می باشند( نمونه اش نظر ژاک بودریار در خصوص حمله آمریکا به عراق می باشد.).. شعرهای لیسی بی دروغ و بی ریا انعکاس شاعرانه و هنرمندانه حیات او و همسالانش می باشد.( جوانان بیکار، نا امید، بدون افق روشنی از آینده، بدون امنیت شغلی و اجتماعی و امکان ازدواج و بهره مندی از هوسها و مطالبات خاص دوران جوانی و..). لیسی همانند نقاشان اکسپرسیونیست، ذهنیت پریشان، احساسات و عواطف پرآشوب و هیستریک درونی خود را با استفاده از  لحن و بیانی تند و پرخاشگرانه ودر فضایی برآشفته، سیاه و روان پریشانه و غیر عادی اما شاعرانه و هنرمندانه( نسبت به دوره ای که شعر را آغاز کرده و البته که هنوز در آغاز راه است) در شعرهایش مجسم کرده است. این شیزوفرنیسم در نگاه شاعرانه او هم دیده می شود. شعرهای او برهم زننده و ویرانگر کلیشه ها و ساختارهای فسیل گونه ادبیات و شبه ادبیات است. این شعرها بسیاری شالوده های ادبی و ادبیاتی را از بیخ  و بن بلرزه در می آورد( کاری که دومان اردم پیش از او به شکلی دیگر انجام داده است). شعرهای لیسی سرشار از نشانه ها و تصاویر و فضاهای بکری است که هیجانات درونی و عصیان نسل جوان همسال او را پوشش داده و بی اغراق تا کنون به ذهن دیگر شاعران جوان آذربایجانی خطور نکرده است. شیزوفرنیسم، اکسپرسیونیسم و شعر زبان آنگاه که در ادبیات تظاهر می کند، شالوده های زیبایی شناختی، ساختاری و زبانی ادبیات سنتی،کلیشه شده وسنگ شده را از بیخ و بن می کند. این ساختار شکنی البته که در زبان استاندارد و متعارف باید صورت گیرد .  با این تناضقض که این عصیان و بجان آمدگی انسان شیزوفرنیک عصر پسامدرن بر علیه سرمایه داری متاخر در جامعه پیشامدرن آذربایجان صورت گرفته که نتیجه انتقال ذهنیت پست مدرنیستی غرب از طریق ابر رسانه ها می باشد. در این شیزوفرنیسم رؤیاها و عواطف معصومانه،  ناامیدی و ویرانگری دادائیستی بروشنی هویداست. در شعرهای "زن"، "تیز می شوم به چاقو"و دیگر نمونه های زیر رگه های ویژه گیهای نقاشی اکسپرسیونیستی، شیزوفرنیسم و شعر زبان آمریکا با برجستگی به چشم می زند :

الف- فضاهای هیستریک و شیزوفرنیک :

کوچه آنتن/ آنتن در کوچه میکروتئل در کوچه/ کریدرهای مست   کودکان بی هویت

شما تمامی لحظات را زندگی می کند/ اگر روزهای سیاه سیاه پوش شوند/ فیش فرزاد لیسی اگر از تمامی لحظات کشیده شود

...............................................................

چنانچه دیده می شود شاعر روز مرگی رئال نسل جوان را با بیان و زبان و در فضاهای پست مدرن ترسیم کرده است.

تیز می شوم به چاقو/ عشق روباه باردار/ بچه های بی هویت در کفشهایم می رینند/ سگهای کوچه در پاهایم/ پاشنه کفشهایم ور کشیده/ زنان به هیچم می گیرند/ شبانگاه خانه ام  در هجوم

زشتیها در می نوردندم/ های و هویم را در چاقو تیز می شوم/ چمنهای پارک سرخگون

بگذار بند بشوند به بندم  بی بندها/ بگذار بی تیپهای پاشنه ور کشیده جنون بزایند/ تیپم جنونم را می زاید/ ریش و گیسوانم بی توای را/ کفشهایم مرا راه می افتند به بی توایی

......................................................

متن این شعر بی ساختار و بی مرکز است با ریز روایتهای بظاهر پراکنده و بی ارتباط باهم. روایتهای گسیخته ایست از زندگی یک تیپ لومپن. آنهم نه لومپن تیپیک. بلکه نوع کاملا فردی خود ویژه. نوع بی عرضه ای که نه بر علیه وضعیت موجود و پدید آورندگان آن که عاصی بر خود است و خود زنی می کند. رؤیاهای معصو میت یک لومپن :

کودکان بی هویت در کفشم می رینند،/ سگهای ولگرد کوچه در پایم

های- هویم را در  چاقویم تیز می شوم   چمن های پارک سرخگون

در این شعر ازعشق و محبت تقدس یافته، تقدس زدایی شده و شعریت حامل بار زیبایی شناسی منفی گشته است. از جنبه دیگر نگاه به عشق و محبت نگاهی خاص و متفاوت است :

عشق روباهی است حامله.

در ساختار صرفی و نحوی زبان و بیان شعر هم آشنایی زدایی بچشم می خورد :

های هویم را در چاقویم تیز می شوم / بگذار بند بشوند به بندم  بی بندها/ کفشهایم مرا راه می افتند به بی توایی

ویا :

شعر " ته تغاری"

 شبی در شانزالیزه شبی، تا نوک برج ایفل بالا رود قرضمان

شبمان بر روی مقوایی سپری می شود  مادرم زن کوچه  بپرسد یکی آدرسمان را

بی شرفیم یقه شرفم را بچسبد به شرفش گیر داده باشد

تا حالیم شود حالم گرفته شود حالیش نمی شود حافظه گم کرده

توان آمدن به میدان مبارزه نداشته باشد مادرم

 ته تغاری بودنم به پشت او بسته شود کودکیم

چاقو خورده غرورم تف به رویش کند

یک آن تروریست شده برای مثله کردن یکی مست و خراب شود

.......................................................................

شعر سرشار از تصاویر و فضاهای پست مدرن  امروزی  و ریز روایتها گسیخته می باشد.

در ترکی گزاره "شبی در شانزالیزه شبی تا نوک برج ایفل بالا رود قرضمان"

بیر گئجه شانزالیزه ده بیر گئجه ایفلین بورجونا چیخسا بورجوموز

متاسفانه در ترجمه زیباترین بخش فرم ذهنی شعر یعنی جناس دو واژه برج( همان برج فارسی و بورج به معنای قرض به لحاظ شکلی یکسان اما به لحاظ معنی متفاوتند.اما همان تشابه آوایی به شعر فرم ذهنی می بخشد که در ترجمه از بین می رود وبه شکل برج و قرض در می آید که شعریت را زایل می سازد. فقر جهان سوم متعلق به شاعر تا بدانجا بالا می گیرد که به راس بلند ترین برج کشور استعماری قدیم یعنی فرانسه صعود می کند. سطر دوم این نگاه جهانی شاعر را با فرمی نو با نگاه بومی شاعر پیوند زده فاجعه موجود در جهان سوم را تجسم عینی می بخشد :

 

شبمان بر روی کارتن مقوایی سپری می شود  مادرم زن کوچه  بپرسد یکی آدرسمان را در این گزاره شاعرانه نگاه تابووار و کلیشه ای به مادر، مادری بی پناه که در اثر فقر و استعمار خود و فرزندانش شب را در کوچه سپری می کند و از طریق خود فروشی  ناگزیر به پرکردن شکم  خود و بچه هایش است.  تفاوت نگاه و نگاه کاملا متفاوت شاعر او را از دیگران متمیز می سازد. تفاوت نوع بیان، تصاویر، فضاها  و اشیا در شعر لیسی کاملا بروز و تازه است و نبض زمانه شاعر در این شعرها در تپش است. اتفاق زبانی لیسی همانگونه که پل ریکور گفته است نحو خود ویژه شاعر است که به نحو بارزی او را از تمامی شاعران هم عصر خود جدا می سازد : :

Massage

Massage  آمد :

-" تنهایی همین مئساژ که ببینی : از ایرانسل است

مئساژ رفت : دست انداختن یعنی این

مئساژ بیاید ببینی : شماره 9 رقمی

-تو یک رقم اضافه کن و بفرست به احمقی دیگر

مئساژ آمد :

-" بی روبند..بی روزنامه، بی ساک..اگر می دانستم مسافری عاشقت نمی شدم.

مئساژ رفت :

-" چشمه های پیازو پوست کنده به چشمانم بسته اند"

خانه ام را راه ها پوتین رو شدند

مادر تنهایی ش را گر دق کند

خوش قلبم ترا آنگونه که هستی قبول دارد

سری پر دود مرد سر جایش بند نمی شود

مئساژ اومد :

-"خبر جدید رو شنیدی؟ rany شیری در اومده از تویش تکه های... در می آد.

"کودک"

دیگه بزرگ شده پستان نمی مکم ، تو آغوش همسایه رفته دیگه شیر نمی خورم.

بر روی  مقوا بزرگ شده کودکیم یتیم نیست

پا به سن 25 گذاشته شبهایم

................................................................

 

                                            نقد: جعفر بزرگ امین (یارین)

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در جمعه چهارم آذر 1390 ساعت 0:32 موضوع | لینک ثابت

 

نقد: جعفر بزرگ امین (یارین)

 

خوانش شعر "ورای چشم یا دیدن"- سلیمان اوغلو

 

                             بانی تئوری شعر " به سوی شعر علمی"

 

سلیمان اوغلو  شاعر، منتقد، اندیشمند و متفکر آذربایجانی(ایران) مقیم فرانسه و بانی تئوری شعری" به سوی شعر علمی"می باشد. سلیمان اوغلو مطالعات و دانش عمیق و فراگیری در زمینه فلسفه،  نقد،  شعر و ادبیات شرق و غرب، و تالیفات گوناگونی در این زمینه ها دارد. در مقالی دیگر ترجمه تئوری "به سوی شعر علمی" او به علاوه نمونه شعرهای موفق او تقدیم خواهد شد.

خوانش شعر  "ورای چشم یا دیدن"

شعر "گؤز اؤته سی"یا "باقماق"

اگیلیب گؤزلریمین ایچینه باخیرام

 قورخو دئیه بیر شئی یوق

اؤپوپ ده :

گؤزلریمین اوستونه قویورام

قورخو دئیه بیر شئی وار آنجق : سنده سلیمان اوغلو

ترجمه :

 " ورای چشم یا دیدن"

خمیده درون چشمانم می نگرم

ترسی پیدا نیست

بوسیده :

بر روی چشمانم می نهم

ترسی پیداست  اما  :  در تو سلیمان اوغلو

این شعر شعری ست  فلسفی- اندیشگی در فضایی سوررئالیستی.  شعری بس فشرده  با معماری و چینش منسجم و اورگانیک واژه ها . پیکره ای زنده و سخت درهم تنیده  که جابجایی واژه ای آن را از فرم ذهنی و معنایی می اندازد. شعریت آن را زیر سوال می برد. متنی ست پیچیده  و رمزگون و راز گونه ، که برای نفوذ از سطح معنای صوری آن به عمق معنای غایب آن نیاز به رمزگشایی دارد.  هر متن ادبی( شعر، داستان، رمان و..) که قابلیت تاویل پذیری داشته باشد سیستمی از نشانه های زبانی می باشد و برای نفوذ و عبور از سطح روئی و صوری به معنای غایب آن بایستی نخست کلید رمز پایه ای و محوری و به گفته فروید کلید طلایی آن  متن را شناخته به کمک این کلید دیگر رمزها گشود و داخل در دنیای درونی متن شد و به لایه ای یا لایه هایی از معنای غایب دست یافت. معمولا معماری هر شعر از چینش اورگانیک چند واژه (نشانه) پایه ای پی ریزی می شود.  برای درک مفهوم و معنای غایب شعر بایستی ارتباط دیالکتیکی چگونگی و چیستی این همنشینی باز گردد. ارکان نشانه ای این شعر مثلث متساوی الاضلاعی است که اضلاعش عبارتند از :

(چشم – دیدن – ترس)

این شعر شعری ست با قابلیت تاویل پذیری که هر خواننده طبق دریافت اندیشگی، احساسی، ذوق شخصی، و مختصات روانی خویش برداشتهای متفاوت و تاویلهای متنوعی از آن می کند.کلید طلائی و رمزگشایانه متن این شعر "چشم" می باشد. شاعر از کانال این استعاره خواسته است به چاهی، عمقی و یا تاریکیی نگاه کند.این چشم آیا همان چشم ظاهریست که در چهره هر کسی در خلقت تعبیه شده و یا مجازی است و معنای غایبی ورای پوسته روایی شاعرانه آن قرار دارد؟ حادثه شعری در سطر آغازین  روی داده است :

خمیده درون چشمانم می نگرم

فضا و تصویری سوررئالیستی در این گزاره به چشم می خورد. در این گزاره امری نشدنی اتفاق افتاده است. چگونه می توان در حالیکه چشمان در فوق و در صورت جای دارند، با خمیده شدن چگونه می توان در آنها نگریست؟ در حالیکه با خمیدن به پایین به عنوان مثال نگریستن در زمین، در عمقی و یا در چاهی و..امری عادی و شدنی است. متن شعر متنی تاویل پذیر است. تاویل های بسیاری از آن مستفاد می شود. ضرب المثلی فرانسوی می گوید :

-" چشمها آینه روح اند"

خوب مردمک چشمان هم تاریک و سیاه هستند. عمق دارند. بن و انتهای این چشمان به کجا منتهی می شوند و یا ره به کجا می رند؟ اعماق روح؟ اعماق وجود؟ ویا جهان اندیشه و تفکر انسان؟ براستی کدامیک؟ هر سه  و ناکجا آباد و یا کجا آبادهای بسیار. در این چشمان مجازی چه رمزی نهفته است؟ اما موضوع به این ساده گی ها نباید باشد. چرا که برای یک نگاه کردن ظاهری شاعر زحمت این عرق ریزی روح برای سرایش شعر را به خود نمی داد. اینجا چشم فیزیکی و مادی و عضوی از اندام انسانی از معنای ساده خود تهی شده و جنبه استعاری و بالاتر از آن نشانه ای به خود گرفته است.  اینک سطر اول و دوم  را هم زمان از نظر بگذرانیم :

خمیده درون چشمانم می نگرم

ترسی پیدا نیست

واژه کلیدی و رمزی بعد از چشم " ترس" می باشد.

هر عمقی در خود تاریکی و بی انتهایی و هر تاریکی و بی انتهایی در خود عمقی پوشیده دارد. هر بی بنی و تاریکی و بی انتهایی در انسان احساس ترس بر می انگیزد. وهم زاست. چرا که چیزی پیدا نیست. شناختی از آن در دست نیست. و این ناپیدایی دلیل بر پوچی و هیچی نیست. قطعا حقیقتی در آن پنهان است. شیلر

می گوید :

-" حقیقت در تاریکی لانه کرده است"

انسان همیشه از ناشناخته ها ترسیده است. و اتفاقا همین عدم شناخت در انسانهای ما قبل تاریخ که به شناخت دست نیافته بودند موجب خلق اسطوره ها گشته است. ترس به عنوان پدیده ای روان شناختی نیروی ترسانندگی را از ناشناخته گی و ابهامیت می گیرد. هایدگر می گوید :

-"ترس پوچی و هیچی را به عرصه آشکارگی می رساند"

در فضایی ذهنی و سوررئال شاعر خم شده در درون چشمانش می نگرد، یعنی از پنجره ای به عمقی می نگرد. عمقی بی انتهای چشمان که ظاهرا وهم زا و ترس آور نیست و از این رو چون ترسی احساس نمی کند آن را بوسیده بر روی چشمانش می نهد :

بوسیده :

بر روی چشمانم می نهم

پس این نگریستن و نگاه کردن سطحی و ظاهری بوده است. یعنی شاعر و فاعل این گزاره در لایه رویی معنایی متوقف شده است. نگاهش سرسری بوده است. شاعر در این فاز فقط بی اختیار و غیر ارادی نگاه کردن و زل زدن عادت گونه را تجربه کرده و متوجه عمق و بی انتهایی و تاریکی نشده است. در این مرحله شاعراز نقطه آغاز نگاه کردن تا دیدن به معنای بصیرت و نگاه باطنی و وقوف راه درازی در پیش دارد. شاعر(فاعل) هنوز در سطح معنای غایب شعر می لغزد. بنابراین چشم و یا پنجره نگاهش را که برای او وحشتی در پی نداشته می بوسد و روی چشمانش می گذارد. اما چگونه می توان چشمی را روی چشم گذاشت؟ چه کنایه و ایهام زیبایی را شاعر بکار برده است. ادامه شعر و گزاره پایانی :

ترسی پیداست  اما : در تو سلیمان اوغلو

خوب این تصویر با تصویر سطر دوم شعر در تناقض کامل است. کنار هم قرار دهیم :

ترسی پیدا نیست

ترسی پیداست اما : در تو سلیمان اوغلو

این ترس از کجا زاده شد؟ این تناقض فلسفی را چگونه باید حل کرد؟ انسان تا زمانی که شئی ی و پدیده ای را نمی شناسد از عوارض آن در ترس و وهم است. نمی داند آن چیست؟ و چگونه باید با آن روبرو شود. انسانهای اولیه و ماقبل تاریخ که هنوز به شناخت دست نیافته بودند در برابر پدیده ها و بلایای طبیعی چون رعد و برق، غرش آسمان، خورشید و..زانوی عجز بر زمین می زد و بدلیل عدم شناخت و چگونگی مدافعه خود بشدت می ترسید و آنان را چون خدایان حاکم بر خود تصور می کرد .اما انسان کنونی بدلیل دست یابی به شناخت علمی و یافتن راههای پیشگیری و مدافعه خود پدیده هایی چون رعد و برق و.. برای او پدیده ای عادی و پیش پا افتاده می نماید و ترسی در او برنمی انگیزد. چشمها در معنای عضوی کارش نگاه کردن هست و تشخیص ظواهر، ابعاد و حجم و نمود بیرونی شئی و پدیده. اما آنگاه که با چشم درون، نگاه باطنی  و بصیرت در جهان و اشیا و پدیده هایش می نگرد اینجا فاز حقیقی نگاه کردن یعنی دیدن است. یعنی شاعر به طور ارادی قصد نفوذ و عبور از سطح به عمق را دارد. کم کم داریم به معنای غایب و لایه های عمقی معنا راه می یابیم. می دانیم که صوفیان قرون وسطا برای دستیابی به چشم بصیرت و بینایی درون در حالت خلسه و فراموشی خویش و بریدن از این جهان مادی پیرامون چشمان خود را می بستند و در درون خویش غرقه می شدند تا به درون هستی و چیستی ن  وقوف یابند. و به حقایقی در وجود انسان و روح او وقوف می یافتند که با نگاه ظاهری و سطحی دسترسی بدان ناممکن است. در این شعر شاعر اما آنگاه که سطحی در اعماق وجود  نگریسته بود ترسی را احساس نکرده بود که می بایست می کرد. و بعد از دستیابی به شناخت ناگهان این ترس را در می یابد. در آن حالت خلسه و فراموشی او به حقیقت وجود و روح و روان اش وقوف می یابد. یعنی در دنیای سوررئال ناشناخته هایی گام بر می دارد که ترسناک است. دنیایی پر رمز و راز. یعنی در مرحله دیدن و بصیرت درونی چشم دیگری به اعماق روح و وجود گشوده می شوند. و شعر شاید این دوباره، سه باره و چند باره دیدن هاست. در این  پروسه دیدنهاست که انسان پی به روابط پنهانی و ناپیدای موجود بین اشیا و پدیده ها می برد. مثال گویا برای این مقوله نمایشگاهی بود که اخیرا در فرانسه در معرض دید عموم گذاشته شده بود. در گوشه ای از نمایشگاه  میزی قرار داشت و بر روی آن پارچ آبی با دو ماهی سرخ زیبا و چاقوی تیزی درون آب را نشان می داد که ماهی ها با بی خیالی اطراف لبه تیز آن در چرخش و گشت بودند. مردم برای دیدن این نمایشگاه صف کشیده بودند. در نگاه ظاهری  پارچ آبی بود و دو ماهی سرخ زیبا که با خیالی آسوده اطراف چاقو در چرخش و گشت و گذار بودند. در نگاه ظاهری منظره زیبا و چشم نوازی قابل مشاهده بود و چیز خاصی از ترکیب  این عناصر به ظاهر نامرتبط باهم مستفاد نمی شد. نتیجه  نگاه کردن حس لذت زیبایی شناختی بود که به نگاه کننده دست می داد. ماهی هایی که در آسایش در آب غوطه می خورند و چاقویی که در آب برق می زند  و تمام. اما با ادامه نگاه کردن  عادی و غیر ارادی و عمیق تر شدن نگاه در اثر فعالیت ذهنی و کنشهای درون آن و تداعی معانی حاصل از تجربه های قبلی و کارکرد اشیاء ناگاه حالتی خاص به بیننده دست می دهد. تکانی می خورد، وترسی وجودش را فرا می گیرد. به ویژه آنگاه که در چاقو خیره می شود و کاربرد منفی آن که همانا آلت قتاله است تداعی می شود : با چاقو می توان انسان کشت، شکم درید، سر برید، و..و در لایه رویی و صوری تاویل، سر ماهی را برید و یا شکم او را درید. روابط پنهان و رمز گونه کم کم خود را از ورای این نشانه ها خود را بروز می دهند . اینجا ماهی استعاره ای از جانداران و به ویژه انسان هست و چاقو نماد آلت قتاله ای که حیات جانداران را تهدید می کند. وجود خونسرد چاقو در کنار ماهی های در تکاپو، تهدید  و کشتار همیشگی جانداران و به ویژه انسان را تجسم می بخشد.  با تصور قتل ترسی بر جان بیننده مستولی می گردد که در نگاه نخستین که سطحی ست درک نمی شود. پس به نیروی این شناخت  متکی بر تجارب قبلی هست که ما قادر به درک روابط پنهان در میان اشیا و پدیده ها می شویم و از این درک و تجسم دچار ترس، خوشی، اندوه، خشم، همدردی و بسیاری حالتها و تظاهرات  عاطفی و روانی گوناگونی می شویم.. حالا برگردیم به شعر.

خمیده درون چشمانم می نگرم

ترسی پیدا نیست

بوسیده :

بر روی چشمانم می نهم

ترسی پیداست اما : در تو سلیمان اوغلو

در تصویر اول نگاه کردن سطحی ست. انسان عموما به انسانها و محیط پیرامونش نگاه می کند اما آنها را نمی بیند.(ظاهر آنها را می بیند اما از چیستی و ماهیت درونشان بی خبر است).اما انسان کی از مرحله نگاه کردن عبور کرده به فاز دیدن گام می نهد؟آنگاه که با تعمق می نگرد، به شناخت می رسد و اراده می کند فعالانه با کنش دیدن درگیر شود.  در پایان شعر شاعر آنگاه که از دریچه درون در اعماق روح و وجودش می نگرد ترسی را در می یابد. در این فاز شاعر به بصیر درون رسیده است. از این مرحله به بعد شعر از عینیت به سوی ذهنیت و تجرد سوق می یابد.یعنی شعر جوهر مادی خود را از دست می دهد. گزاره پایانی شعر ناقض گزاره اول شعر است. شاعر هنوز از کم و کیف ترسی که در پایان شعر در یافته است آگاهی ندارد. بهر صورت شاعر ناخواسته در لابیرنت و دهلیز تو در توی تاریکی و ترس گام نهاده و راه بر گشتی برای او نیست. اما این چه ترسی است؟ و چگونه زاده شد؟ شاعر بی آنکه به این پرسشها جوابی دهد آنها را بی پاسخ رها می کند؟ و شعر نامفهوم و گنگ می ماند؟ شاعر با شناور نهادن پایان متن شعر هرگونه دریافت نهایی را بر عهده خواننده می نهد. شاعر با نگاه کردن و سپس دیدن قصد دارد خواننده را بدنبال خویش در سفر ناتمام خویش همراه سازد. سفر دیدن. هایدگر می گوید :

-" شعر نوعی دیدن است"

دیدن چی؟ دیدن کی؟

1-"دیدن خویشتن خویش؟"

2-" دیدن خویش و دیدن دیگران"

نگاه کردن فقط حس و احساس را در انسان بر می انگیزد،(در حیوان هم). به عنوان مثال دیدن زیبایی، زشتی، و دیگر تظاهرات عاطفی و روانی انسان. این مرحله سطحی و گذراست. و تنها ابعاد ظاهری شئی و پدیده چون عرض و طول، ارتفاع، حجم، سطح و..به طور کلی کمیت را در می یابد. اینجا چیستی شئی مد نظر نیست. از گزاره پایانیست که فرایند اندیشیدن آغاز می گردد.اندیشه و تفکر نتیجه نهایی دیدن و بصیرت درون است. و بعد از شناخت دست میدهد. تا شئی و پدیده را نبینی نمی توانی درکش کنی. پس دیدن و اندیشیدن دو روی یک سکه اند. این نه موجودها و دیدنیها بلکه نادیدنیها و نتوان به ظاهر دیدنیها را دیدن است. پس شعر مدرن تلاشی است که از فاز نگاه کردن آغاز، از زل زدن عبور کزدن و به فاز نهایی بصیرت داخل شدن است. و این جزئی نگری و بصیرت هستی شناسیک شعر است که در تلاقی و آشتی با فلسفه به درون اشیاء و پدیده ها نقب می زند تا چیستی آنها را دریابد. سخن پایانی اینکه امروزه وظیفه شعر، رمان نه پاسخگویی به سوالاهای طرح شده در ذهن خواننده و گذاشتن لقمه حاضری جواب در دهان او، بلکه  کاوش هستی از طریق طرح سوال در ذهن او می باشد. و این شعر این وظیفه اش را به خوبی به انجام رسانده است. سلیمان اوغلو با شناور رها کردن پایان شعر و انداختن خواننده در مسیر راه  دیدن خواسته است راه چگونه دیدن را پیش روی خواننده بگسترد. و در ظاهر چنین می نماید که شعر ناقص و ناتمام مانده است و شاعر به طور قطع و یقین مشخص نکرده است که چرا و از چه در ابتدای شعر ترسی حس نکرده  اما در پایان شعر ناگهان این حس ترس به او دست داده است.

 

                                 نقد: جعفر بزرگ امین (یارین)

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در پنجشنبه سوم آذر 1390 ساعت 21:45 موضوع | لینک ثابت

 

 

ائوين  

 

        "بولود مورادی - یه"

 

سونرا 

قوستوم  

دووارلاردا ايدئاللار قانادی  

بير ايستيکان داها ايچيب  

اؤزومو بولدوم  

خییاوان قيم - قيم قيميلداييردی 

هاوا بيبه ر  قوخويوردو 

باتونلار قافاما يئريکله دی 

ييخيليب ياتديم 

- گؤتورون بو ده لينی  " ائوين " -  ـه . 

 

 

 

اه ت په نیری

 

آتا

آنا

اوشاق

قونشو

قولچاق

سئوگی بازاریندا

وارلیق واراقلانیر

شعر شاتیری شاشیریر

سیرا سیزده خانیم

سان سن منیم سن  خانیم سان

- جان !

جانیم سان

- کؤر کؤهنه  ده م  ده سگاهی  اولان

- سئکس بیسکیلئتی آلان

- خیردالایان

- تندیر خییاری ، تندیر خییاری

- جییه ر آنان شوت گییه ر

- اه لو سارا بابام گیل گئتدی  مه ککییه

شعر شاتیری شاشیریب

- بویور خانیم اه ت په نیرینه

 

 

 

کاندوم

 

بوراخدیغینیم

آتئشیم یوخ !

اویوشدورو قوللانماییر !

آلکول آسلا !

قه هفه یه  بئله گئتمه زییم !

سیغارانی بیراختیم !

اَجزانه ده ییم

نه کاندوم وار آلمیشیم 

- هر ده ن بیر زادینا

ده رین بیر نه فه س   چکیب گئتدین .

 

 

 

اوخ  

 

تبریز ده رنه یینده

"قادین" شئعیرین اوخودوم

ووردولار ...

ووردوردولار ...

قانیمی یالاییردی قادین لار .

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در دوشنبه شانزدهم آبان 1390 ساعت 23:55 موضوع | لینک ثابت

 

زامان

 

كيمی زامان سورگون زامانلار دونه ن لر

كيمی زامان دول اللر

صاباح لار

كه بين سيز

قه له م لر

كاغيذ لار

دول اللر

كيمی زامان زامان لار

كيمی صاباح صاباح لار

كيمی صاباح صاباحی سؤنه ن صاباح لار

دونه نی دؤنه ن دونه ن لر

ساچلارين يولان ييلان لار يالان لار

ساچلارين يولارسا صاباح لار قوسارسا قان قييی گه مينی قوجاغلار

ياساقلار ياشار ياشلانار آنلار باشلار آغلار آغلانار .

 

 

 

جان

 

اللريم اللرينده

گؤزلريم گؤزونده

اورام اوراندا

اورمو گؤلو جان وئرير .

 

 

 

ائسكيلاشگر

 

ائسكييه ن عسگرين

ائسكيدی‌ گونله ری ساييقلاماسی

سوسدو قادين هايقيريشين

اونوتدو قورتولوش    يول آختاريشين   سوسدو

كيلاشينكوفلا دانيشمالار

قولاقلارين يودورتمادان

مزارينا اونود گولوم

قورتولوشو چيزديردی .

 

 

 

دئوريم

 

بير چوخ دئوريم ياشاييب دئوريلمه ده ن ياشايير تبريز 2022

تئهرانا پاسپورتلا

باكييا بيسكيلئت له

كاغاذ قوهوم كه سير

قه له م قان

صوب بئش

آنا صوبانه

اوغول شام    دا بير ايت سئوميش

بير ايت سئومير اونو

آنا دول دوغور

اوغول ...

شئعير 2012 .

 

 

 

مه مه

 

دسمالين منده قاليب

سوغان سويور گؤزلريم

دؤيوشه گئده جه م

مه نه  مه مه .

 

 

نوشته شده توسط فرزاد لیسی Fərzad Leysi در دوشنبه هجدهم مهر 1390 ساعت 13:2 موضوع | لینک ثابت